Bupropion

Basic Bupropion Information

• International Nonproprietary Name (INN): Bupropion (ook bekend als Amfebutamone in sommige registraties)
• Brand names available in Netherlands: Wellbutrin, Zyban, Elontril, Voxra, Aplenzin, Forfivo
• ATC Code: N06AX12
• Forms & dosages: SR-tabletten, XL-tabletten, 100 mg, 150 mg, 300 mg, 450 mg
• Manufacturers in Netherlands: GlaxoSmithKline, Sandoz, Bausch Health
• Registration status in Netherlands: Geregistreerd
• OTC / Rx classification: Alleen op recept (Rx)

Laatste Onderzoeksinzichten Over Bupropion

Recent onderzoek bevestigt dat bupropion primair werkt als een norepinefrine-dopamine reuptake inhibitor (NDRI). Dit maakt de klinische effecten uniek in vergelijking met SSRIs en SNRIs. Bupropion (INN: Bupropion, ATC: N06AX12) is uitvoerig onderzocht voor de behandeling van een major depressive disorder en het ondersteunen van stoppen met roken, onder de merknaam Zyban®. Systematische reviews tonen aan dat bupropion vergelijkbare antidepressieve effectiviteit biedt bij specifieke patiëntprofielen. Het voordeel is dat het een lagere incidentie van seksuele bijwerkingen en kans op gewichtstoename met zich meebrengt. Bij het stoppen met roken blijkt bupropion effectief te zijn vergeleken met placebo, hoewel er aanzienlijke variatie tussen individuen is. Nieuwere studies richten zich op off-label toepassingen, zoals bij ADHD en post-infectieuze klachten, waaronder long COVID. Echter, het bewijs hiervoor blijft beperkt en deze toepassingen zijn nog niet opgenomen in de richtlijnen. Het is cruciaal om op de veiligheidsgegevens te letten, aangezien er bij hogere doses en bij predisponerende omstandigheden een verhoogd risico op epileptische insulten bestaat. Daarom blijven contra-indicaties en dosislimieten van groot belang. Wat betreft de regulatoire status, de FDA heeft bupropion goedgekeurd voor zowel depressie als stoppen met roken. Europese instanties, zoals de EMA en nationale agenturen zoals het CBG, erkennen verschillende merk- en generieke formuleringen. Bij het voorschrijven van bupropion wordt aangeraden om de klinische beslissing te baseren op een individuele risico-batenanalyse en kennis van farmacokinetiek, met name het CYP2B6 metabolisme, evenals monitoring van de patiënt.

Farmacologie En Belangrijkste Trials

Enkele belangrijke punten rondom de farmacologie van bupropion zijn: - Werking: Bupropion werkt door de heropname van norepinefrine en dopamine te remmen, wat leidt tot een verhoogde beschikbaarheid van deze neurotransmitters in de synaptische ruimte. - Effectiviteit: Bupropion heeft in meerdere studies consistent aangetoond actief te zijn bij het behandelen van depressieve symptomen en het verminderen van de drang om te roken. - Bijwerkingen: De studies benadrukken dat de bijwerkingen van bupropion, zoals slapeloosheid en droogte van de mond, minder vaak en minder ernstig zijn dan bij traditionele SSRIs. - Behandeling van ADHD: Hoewel het niet officieel voor ADHD is goedgekeurd, blijkt uit enkele onderzoeken dat bupropion mogelijk voordelen kan bieden voor patiënten met attentieproblemen. - Monitoring: Regelmatige controle van bijwerkingen, vooral bij ouderen of patiënten met een voorgeschiedenis van epilepsie, is essentieel. Bupropion lijkt een waardevolle optie te zijn voor patiënten die op zoek zijn naar behandelingen met een ander bijwerkingenprofiel. Het gebruik van dit medicijn moet echter altijd gepersonaliseerd en zorgvuldig worden gemonitord voor de best mogelijke uitkomsten.

Contra‑indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het voorschrijven van bupropion zijn er enkele belangrijke risico's en voorzorgsmaatregelen waar rekening mee gehouden moet worden.

Absolute contra-indicaties:

• Voorgeschiedenis van epilepsie
• Voorgeschiedenis van bulimia of anorexia nervosa
• Recent of huidig gebruik van MAO-remmers (binnen 14 dagen)
• Acute alcohol-, benzodiazepine- en barbituraatonttrekking
• Bekende allergie voor bupropion of hulpstoffen

Relatieve waarschuwingen:

• Hoofdtromatum of CNS‑tumoren
• Ernstige leverinsufficiëntie (halve dosis overwegen)
• Middelen die het risico op aanvallen verhogen (bijvoorbeeld antipsychotica, tramadol)
• Cardiovasculaire aandoeningen

Lareb rapporteert bijwerkingen zoals slapeloosheid, duizeligheid en zeldzamere ernstige evenementen. Patiënten worden aangemoedigd om verdachte bijwerkingen bij Lareb te melden en farmacovigilantiegegevens te raadplegen. Monitoring is belangrijk:

• Baseline-anamnese voor insult-risico
• Bloeddrukcontrole
• Controle lever- en nierfunctietests indien risicofactoren aanwezig zijn
• Medicatie-review voor interacties

Bij tekenen van psychiatrische verergering, psychose of suïcidale gedachten is onmiddellijke evaluatie en mogelijk stoppen onder begeleiding noodzakelijk.

Doseringrichtlijnen

Bupropion wordt vaak ingezet voor depressie en rookstop, en de dosering varieert per indicatie. De standaard dosissen zijn doorgaans als volgt:

• Bij depressie start meestal met 150 mg (XL/SR) 's ochtends.
• Na ≥3 dagen kan de dosis verhoogd worden naar 300 mg/dag (SR verdeeld of XL eenmaal daags).
• Voor stoppen met roken (Zyban®): start met 150 mg dagelijks de eerste 3 dagen, daarna 150 mg twee keer per dag.

Aanpassingen bij specifieke groepen zijn nodig:

• Kinderen — niet goedgekeurd; gebruik is off-label.
• Ouderen — beginnen met een lagere dosis en monitoren.
• Renale/leverinsufficiëntie — lagere doses of verlengde interval toepassen.

Bij vergeten dosis kan deze worden ingehaald, tenzij dicht bij de volgende dosis. In geval van een overdosis moet spoedeisende hulp ingeschakeld worden, aangezien hierover risico op insulten en hartcomplicaties bestaat. Bij langdurig gebruik is een geleidelijke afbouw aanbevolen om ontwenningsverschijnselen te minimaliseren; schematische afbouwplannen moeten in samenspraak met huisarts of apotheker worden besproken.

Overzicht van interacties

Interacties met bupropion zijn van belang om te overzien, vooral omdat het risico op convulsies verhoogd wordt.

Belangrijke interacties:

• Alcohol: zowel op lange als korte termijn kan dit het risico op aanvallen verhogen.
• MAO-remmers: zijn absoluut contra-indicerend bij gebruik van bupropion.
• CYP2B6-interacties: co-medication die dit enzym remt of induceert kan de spiegels van bupropion wijzigen.

Verdere combinaties die het risico verhogen zijn onder andere:

• Tramadol
• Antipsychotica
• Stimulantia zoals methylfenidaat en dexamfetamine

Bij roken kan het effect van bupropion veranderen door inductie van CYP-enzymen. Het gebruik van grapefruit is niet prominent, maar het is goed om lokale productinformatie na te gaan. Zorg voor een tabel met "Medicijn — effect — klinische aanbeveling", nuttig voor apotheken en huisartsen.

Culturele percepties en patiëntgewoonten in Nederland

Nederlandse patiënten verwachten praktische en betrouwbare informatie over medicatie zoals bupropion.

Thuisarts.nl biedt informatie over depressie en rookstopopties en benadrukt het belang van overleg met huisartsen. Consumentenbond vergelijkt medicijnprijzen, wat de toegankelijkheid ten goede komt.

Er is culturele aandacht voor bijwerkingen zoals seksuele functie en gewicht. Dit speelt een rol in de interesse voor bupropion, vooral bij patiënten die bezorgd zijn over seksuele bijwerkingen van andere antidepressiva.

Apothekers geven medicatieadvies, terwijl drogisterijketens zoals Etos en Kruidvat vooral rookstophulpmiddelen aanbieden zonder receptgeneesmiddelen te verstrekken. Patiëntervaringen met bupropion variëren, met online reviews die zowel positieve effecten op motivatie als bijwerkingen zoals slapeloosheid en monddroogte rapporteren.

Het advies is om een patiëntgerichte gedeelde besluitvorming toe te passen. Het is cruciaal om verwachtingen te evalueren en deze te linken naar bronnen zoals Lareb en Thuisarts voor betrouwbare informatie.

Beschikbaarheid en prijsstructuren (apotheek.nl, verzekeringsdekking)

Bupropion is in Nederland een receptplichtig medicijn en kan alleen via apotheken worden verkregen. Wanneer patiënten rookstopproducten willen kopen, kunnen ze terecht bij drogisterijen zoals Etos en Kruidvat, waar alleen OTC-producten beschikbaar zijn. Merken zoals Wellbutrin, Elontril en verschillende generieke versies zoals Sandoz en Teva zijn internationaal verkrijgbaar, maar de lokale beschikbaarheid hangt af van registratie en marktintroductie.

Wat betreft de vergoeding blijkt dat bupropion vaak onder de Zorgverzekeringswet valt en meestal binnen het basispakket van antidepressiva is opgenomen als het door een arts is voorgeschreven. Dit betekent dat kosten meestal worden gedekt, hoewel specifieke merk- of combinatiemiddelen, zoals Mysimba® (naltrexon/bupropion), extra voorwaarden of een machtiging kunnen vereisen.

Voor een nauwkeurige kosteninschatting kunnen consumenten informatie vinden via de Consumentenbond of prijsvergelijkingen op Apotheek.nl. Apothekers zijn ook beschikbaar om te bespreken of generieke substitutie mogelijk is, en kunnen uitleg geven over de prijssensitiviteit van bupropion.

Let op: het kopen van bupropion zonder recept kan onwettig en risicovol zijn. Hiervoor is altijd een voorschrift van een Nederlandse arts vereist. Bij leveringsproblemen kunnen apothekers aanbevelingen doen voor alternatieven of een merkswitch, altijd met monitoring.

• Recept → Apotheek → Vergoeding

Vergelijkbare geneesmiddelen en keuzevoorkeuren

Bupropion onderscheidt zich in werking van andere antidepressiva zoals SSRIs en SNRIs. Het valt onder de categorie NDRI, wat betekent dat het niet dezelfde bijwerkingen vertoont als traditionele SSRI's. Vaak wordt bupropion ingezet bij symptomen van vermoeidheid en anhedonie. In vergelijking met sertraline is sertraline de eerste keuze bij angst- en depressieve klachten; bupropion is minder geschikt vanwege de afwezigheid van registratie voor angststoornissen.

Bij het behandelen van ADHD bijvoorbeeld, kan bupropion nuttig zijn, maar de effectiviteit verschilt; methylfenidaat en atomoxetine blijven de standaardkeuze. Voor rookstop kan bupropion concurreren met varenicline (Champix®) en nicotinevervangende therapieën. Hoewel varenicline vaak hogere stoppercentages rapporteert, gaat het ook gepaard met een verschillend bijwerkingenprofiel.

Een gecombineerde therapie met naltrexon en bupropion (Mysimba®) kan ook effectief zijn voor gewichtsverlies, maar vereist specifieke vergoeding. Bij het kiezen van een medicijn moeten factoren zoals comorbiditeit, de bijwerkingen en individuele voorkeuren van de patiënt in overweging worden genomen.

Vergelijking	Bupropion	Sertraline	Varenicline	Nicotinepleister
Type Medicijn	NDRI	SSRI	Niet-ontwikkeling	Vervangingstherapie
Indicatie	Depressie, rookstop	Angst, depressie	Rookstop	Rookstop
Bijwerkingen	Gewichtsverlies, slapeloosheid	Seksuele bijwerkingen, gewichtstoename	Misselijkheid, slapeloosheid	Huidirritatie

FAQ: praktische vragen van Nederlandse patiënten

• Is bupropion een SSRI? Nee, bupropion is een NDRI, geen SSRI.
• Werkt het snel? De effecten beginnen vaak na 1-2 weken, met vol effect na enkele weken.
• Kan ik alcohol drinken? Alcohol kan het risico op bijwerkingen verhogen; overleg met je arts.
• Maakt het dik of slank? Bupropion kan gewichtsverlies veroorzaken, in tegenstelling tot veel SSRI-medicijnen.
• Is het veilig tijdens zwangerschap? Bespreek altijd de risico's met een gynaecoloog of huisarts.
• Hoe stop ik ermee? Stop niet abrupt bij hoge dosering; overleg met een arts voor een afbouwschema.
• Mag ik autorijden? Bij bijwerkingen zoals duizeligheid en slaperigheid is autorijden niet zeker; beoordeel dit per patiënt.

Voor meer vragen is het raadzaam om je huisarts of apotheek te raadplegen en eventuele bijwerkingen te melden aan Lareb.

Richtlijnen voor correct gebruik

Het is belangrijk om bupropion 's ochtends in te nemen om slapeloosheid te minimaliseren. Gelieve SR-tabletten volgens het voorgeschreven schema in te nemen (bijvoorbeeld, 150 mg eenmaal daags, eventueel verhogen), terwijl XL-vorm eenmaal daags wordt ingenomen. Bewaar het medicijn op kamertemperatuur, tussen de 15 en 30 °C, en buiten bereik van kinderen.

Volg de NHG-richtlijnen: informeer patiënten over bijwerkingen en alarmtekens zoals insulten of psychotische symptomen, en plan altijd een follow-up na 2-4 weken. Meld bijwerkingen aan Lareb en rapporteer ernstige gevallen via de apotheek of huisarts. Het is ook belangrijk om gedetailleerd te zijn bij het wisselen van merken, zodat de apotheker kan uitleggen dat identieke werkzaamheid en mogelijk andere hulpstoffen bestaan.

Voor het afbouwen geldt dat dit geleidelijk moet gebeuren. Een typisch afbouwschema kan bijvoorbeeld zijn: halve dosis voor 1-2 weken, daarna stap naar nul of overleg met een specialist. Neem bij reizen altijd recepten mee en controleer de exportregels. Bupropion valt niet onder de Opiumwet, maar een voorschrift blijft nodig.

Checklist voor Patiënten	Actie
Recept ontvangen	Controleer het voorschrift
Nemen volgens schema	Ochtend innemen, niet vergeten
Bijwerkingen melden	Informeer je arts of apotheker
Afbouwen	Volg de geleidelijke afbouwinstructies

Cities and Delivery Times

Stad	Regio	Bezorgtijd
Amsterdam	Noord-Holland	5-7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5-7 dagen
Utrecht	Utrecht	5-7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5-7 dagen
Groningen	Groningen	5-9 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5-7 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5-9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5-9 dagen
Almere	5-9 dagen
Amsterdam	Noord-Holland	5-7 dagen
Haarlem	Noord-Holland	5-9 dagen
Zwolle	Overijssel	5-9 dagen