Ivermectin

Basic Ivermectin Information

• INN (International Nonproprietary Name): Ivermectin
• Brand Names Available in Netherlands: Stromectol, Soolantra, Mectizan, Sklice, Ivomec
• ATC Code: P02CF01
• Forms & Dosages: Tablets (3 mg, 6 mg), Cream (1%), Lotion (0.5%)
• Manufacturers in Netherlands: Merck, Galderma, Arbor/Sanofi
• Registration Status in Netherlands: Rx only voor menselijk gebruik
• OTC / Rx Classification: OTC voor sommige topische producten

Laatste Onderzoeksinzichten

Recent onderzoek benadrukt dat ivermectine een erkend anthelminthicum en antiparasitair middel is, met goed gedocumenteerde effecten tegen parasitaire infecties zoals onchocerciasis, strongyloidiasis en scabies. Systematische reviews hebben consistent bewijs geleverd voor de werkzaamheid bij deze parasitaire indicaties; echter, het bewijs voor niet-gemediceerde indicaties zoals COVID-19 en kanker is inconsistent en in beperktere mate beschikbaar. Veel peer-reviewed studies missen replicatie en noodzakelijke dosis-veiligheidsdata.

Volgens de laatste gegevens is de ATC-code voor ivermectine P02CF01, met belangrijke doseringsschema's zoals 150 mcg/kg voor onchocerciasis en 200 mcg/kg voor strongyloidiasis en scabies. Het farmacokinetische metabolisme is primair hepatisch, waardoor voorzichtigheid vereist is bij patiënten met leverinsufficiëntie. Belangrijke veiligheidsnotities zijn onder andere een verhoogd risico op ernstige neurologische reacties bij patiënten met Loa loa-infecties en zeldzame cutane reacties zoals het Stevens-Johnson syndroom.

Voor een overzicht van de beschikbare evidentie moeten meta-analyses en de richtlijnen van de EMA en FDA in overweging worden genomen. Deze beperken de indicaties tot parasitaire aandoeningen en topische behandelingen zoals rosacea en pediculosis. Een overzicht met recente RCT's, meta-analyses en hun beperkingen is tevens aan te raden om de effectiviteit te verduidelijken. Dit soort inzichten biedt een solide basis voor de klinische praktijk en het voorschrijven van ivermectine als behandelingsoptie.

Klinische Effectiviteit in de Nederlandse Context

In Nederland wordt het voorschrijven van ivermectine geregeld volgens de richtlijnen van het NHG en de standaardpraktijken van huisartsen. Het NHG adviseert terughoudendheid in het gebruik van ivermectine, omdat het niet als een algemeen middel voor ongedifferentieerde infecties beschouwd wordt. Bij het vermoeden van sterke infecties zoals strongyloides of scabies geldt dat huisartsen moeten verwijzen naar richtlijnen en diagnosticeren via laboratoriumtests.

Recente data bevestigen dat orale doseringen en herhalingsschema's voor scabies 7 tot 14 dagen omvatten. Huisartsen maken gebruik van Apotheek.nl en de CBG-registratie voor informatie over actuele preparaten en bijsluiters. Bijwerkingen dienen te worden gemeld via Lareb. De ervaringen van huisartsen en vragen van patiënten via Thuisarts.nl zijn van invloed op de consultvoering. Apotheken, inclusief bekende ketens zoals Kruidvat en Etos voor OTC-topicals, spelen een cruciale rol in de beschikbaarheid en advies omtrent ivermectine.

Een NHG-checklist voor verdenking van parasitaire infecties kan helpen bij het ondersteunen van huisartsen in hun diagnostische en behandelbeslissingen. Dit is bijzonder relevant nu het gebruik van ivermectine in Nederland steeds meer aandacht krijgt.

Indicaties en Uitgebreid Gebruik

Ivermectine is geregistreerd voor diverse indicaties, waaronder onchocerciasis (150 mcg/kg), strongyloidiasis (200 mcg/kg) en scabies (200 mcg/kg met herhaling). Ook de topische toepassingen voor rosacea (1% crème) en pediculosis (0.5% lotion) zijn belangrijk volgens de meest recente gegevens. Off-label gebruik komt voor, zoals experimenteel onderzoek naar antivirale of antitumorale effecten, maar zonder robuust bewijs wordt dit niet aanbevolen in Nederland.

Veterinaire formuleringen zoals Ivomec, durvet ivermectin paste, en horse paste ivermectin zijn veelvuldig beschikbaar, maar mogen niet voor menselijke toepassingen worden gebruikt. Dit brengt een risico met zich mee op overdoses door de andere excipienten die in deze producten zitten. Voor scabies in groepsinstellingen zijn aanvullende niet-medicamenteuze maatregelen noodzakelijk, zoals verbeterde hygiëne en vaat. In deze context is het essentieel om onderscheid te maken tussen geregistreerde en off-label toepassingen, evenals tussen humane en veterinaire versies van ivermectine.

Samenstelling en Merkenlandschap

Ivermectine, als INN, is wereldwijd verkrijgbaar onder verschillende merknamen zoals Stromectol (Merck), Mectizan, Soolantra (Galderma), en Sklice (Sanofi/Arbor). In Nederland wordt de registratie gecontroleerd door het CBG en de EMA, waarbij orale menselijke vormen meestal Rx only zijn, met enkele topicals die OTC beschikbaar zijn in andere markten. Het is van groot belang om bij aankoop zorgvuldig te controleren via Apotheek.nl en het CBG-register voor goedgekeurde producten.

Consumenten dienen zich te realiseren dat de aankoop van ivermectine via niet-erkende bronnen, zoals onbetrouwbare online verkopers, risico's met zich meebrengt. Het advies is om alleen via erkende apotheken en op recept te kopen. Voor specifieke zoektermen zoals "ivermectin kopen", "ivermectin bestellen", en "ivermectin online" is het belangrijk om voorzichtig te zijn en te kiezen voor veilige en legitieme aankopen.

Contra‑indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij gebruik van ivermectin zijn er verschillende contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen waar rekening mee gehouden moet worden. Allereerst is er een absolute contra-indicatie bij bekende overgevoeligheid voor ivermectin of de hulpstoffen. Voor orale toediening is ivermectin niet geschikt voor kinderen die minder dan 15 kg wegen of jonger zijn dan vijf jaar.

Daarnaast leidt actieve infectie met Loa loa waarbij een hoog parasietal aanwezig is tot ernstige veiligheidsrisico's. Het is ook belangrijk om voorzichtigheid te betrachten bij patiënten die lijden aan ernstige leverinsufficiëntie. Uit rapporten van Lareb in Nederland komen bijwerkingen naar voren zoals duizeligheid, misselijkheid en huidreacties. In zeldzame gevallen kunnen ernstigere neurologische gebeurtenissen optreden.

Bij zwangerschap of borstvoeding dient het gebruik slechts te geschieden na een strikte afweging van de risico's en voordelen. Apotheken worden aangemoedigd om uitgebreide instructies te geven via de bijsluiters en het platform Apotheek.nl. Het is essentieel om meldingscriteria voor Lareb te volgen en om signalen te delen met huisartsen voor een veilige farmacovigilantie.

Doseringsrichtlijnen

Bij het voorschrijven van ivermectin is het van belang om te letten op de dosering die gebaseerd is op het gewicht van de patiënt.

• Onchocerciasis: 150 mcg/kg eenmaal, met herhaling na 6–12 maanden.
• Strongyloidiasis: 200 mcg/kg, soms kan een tweede dosis nodig zijn.
• Scabiës: 200 mcg/kg met herhaling na 7–14 dagen.

Voor topische toediening zijn er specifieke richtlijnen: Soolantra, een 1% crème, moet dagelijks worden aangebracht tot maximaal 12 weken, terwijl Sklice lotion, met een sterkte van 0,5%, eenmalig kan worden gebruikt, met een mogelijke herhaling. Het gebruik bij pediatrische patiënten is niet toegestaan voor kinderen onder de 15 kg of jonger dan 5 jaar. Bij overwijziging of overdosering zijn ondersteunende maatregelen zoals braken, ataxie en hypotensie van belang.

In de praktijk worden gewichtstabellen van het NHG en rekentools van Apotheek.nl gebruikt voor nauwkeurige doseringsberekeningen.

Overzicht van interacties

Ivermectin heeft beperkte maar belangrijke interacties waar zorgvuldigheid geboden is. De medicatie wordt voornamelijk gemetaboliseerd via het CYP-systeem, wat ervoor zorgt dat sterke CYP3A4-remmers en -inductoren, zoals sommige antimycotica en antituberculosemiddelen, de therapie kunnen beïnvloeden en monitoring noodzakelijk is.

Bij gelijktijdig gebruik van andere centrale sederende middelen, zoals benzodiazepines en opioïden, kan er een versterking van sedatie optreden. Het combineren met alcohol moet ook worden vermeden. Wat betreft voedselinteracties zijn er geen significante effecten, maar het innemen met voedsel kan de absorptie verhogen. Het is aanbevolen om de consistentie in de bijsluiter te volgen.

In Nederland voeren apothekers interactiecontroles uit, bijvoorbeeld via Apotheek.nl of de G-Standaard. Het is van belang om een lijst op te stellen van veelvoorkomende interactiepartners en de nodige klinische acties.

Culturele percepties en patiëntgewoonten

De belangstelling van het publiek in Nederland voor ivermectin is tweeledig. Aan de ene kant zijn er legitieme vragen over parasitaire infecties en aandoeningen zoals rosacea, die vaak via platformen zoals Thuisarts.nl worden gesteld. Aan de andere kant zijn er commerciële zoekopdrachten zoals "ivermectin kopen" en "ivermectin online bestellen," wat duidt op het groeiende interesse.

De Consumentenbond waarschuwt voor de risico's van online aankopen en de kans op vervalsingen. Patiënten zoeken ook naar onterecht gebruik van ivermectin, zoals bij kanker of in combinatie met fenbendazole, ondanks het gebrek aan stevig bewijs hiervoor. Apotheken, of dat nu ketens of buurtapotheken zijn, spelen een cruciale rol in de voorlichting.

Huisartsen bieden consultaties aan en verwijzen naar betrouwbare bronnen. Populaire zoektermen zoals "ivermectin tabletten," "ivermectin crème," en "ivermectin paard" weerspiegelen de verwarring tussen menselijke en veterinaire producten. Het is belangrijk om te benadrukken dat veterinaire formuleringen, zoals horse wormer en pasta, absoluut niet geschikt zijn voor menselijke consumptie.

Het is cruciaal om een definitielijst van betrouwbare bronnen op te stellen, zodat patiënten niet in de val van misinformatie trappen.

Beschikbaarheid en prijsstructuren (Apotheek.nl, verzekeringsdekking)

In Nederland zijn orale humanpreparaten van ivermectine enkel op recept verkrijgbaar. Topische middelen kunnen, afhankelijk van registratie, soms anders verkrijgbaar zijn. Het is verstandig om de actuele informatie te bekijken op Apotheek.nl voor prijzen en vergoedingsinformatie. Zorgverzekeraars dekken de kosten doorgaans alleen bij medische noodzaak onder het Zorgverzekeringswet protocol, samen met middelen specificatie.

De verkoop van ivermectine zonder recept gebeurt nauwelijks, en OTC-verkoop via winkels zoals Kruidvat of Etos heeft vooral betrekking op topicals uit andere markten. Nederlandse consumenten moeten zich ervan bewust zijn dat online aankopen, zoals "buy ivermectin online" of "ivermectin buy", risico’s met zich meebrengen, zoals de kans op namaakproducten. Daarom is het essentieel om uitsluitend erkende apotheken te gebruiken en de GMP-kwaliteitsstatus van leveranciers te controleren.

Vergelijkbare geneesmiddelen en klinische voorkeuren

Bij de behandeling van parasitaire infecties zijn er alternatieven voor ivermectine. In belangrijke gevallen kunnen middelen zoals albendazole, mebendazole, praziquantel en permethrin (topicaal) worden voorgeschreven. Nieuwere macrocyclische lactonen zoals moxidectin, vooral voor onchocerciasis, worden steeds meer overwogen. De keuze voor een specifiek middel is afhankelijk van de parasiet, lokale resistentiepaden en kenmerken van de patiënt. Het NHG en CBG adviseren evidence-based selectie van middelen.

Voor de behandeling van scabies is permethrin vaak de eerste keus, terwijl ivermectine ingezet wordt bij algemene uitbraken of bij contra-indicaties. Moxidectin wordt gezien als een opkomende optie, maar de beschikbaarheid en ervaring in Nederland zijn nog beperkt. Bij het voorschrijven van medicatie houden artsen rekening met de beschikbaarheid, contra-indicaties en kosteneffectiviteit.

• Albendazole: Effectief tegen verschillende worminfecties.
• Mebendazole: Veelvoorkomend tegen intestinale wormen.
• Praziquantel: Gebruikt voor schistosomiasis en andere cestoden.
• Permethrin: Topicaal middel van keuze voor schurft.
• Moxidectin: Een nieuwere optie met potentieel in onchocerciasis.

FAQ-sectie

Veel mensen hebben vragen over ivermectine. Hier zijn enkele veelgestelde vragen:

• Is ivermectine verkrijgbaar zonder recept in Nederland? Nee, orale preparaten zijn alleen met recept verkrijgbaar. Topische producten variëren - check CBG/Apotheek.nl voor specifieke informatie.
• Mag ik veterinaire ivermectine gebruiken? Nee, het gebruik van veterinaire ivermectine (zoals paardenzalf) is gevaarlijk en niet aanbevolen.
• Verhoogt ivermectine de kans op bijwerkingen bij andere medicijnen? Ja, door mogelijk via CYP-interacties en sedatieversterking; raadpleeg daarom altijd een apotheker.
• Kan ik ivermectine online bestellen? Alleen via erkende apotheken; vermijd onbekende websites vanwege het risico op vervalsingen.
• Is ivermectine effectief tegen kanker of COVID-19? Er is geen voldoende bewijs vanuit peer-reviewed studies; klinische trials zijn beperkt.

Richtlijnen voor correct gebruik

Bij het gebruik van ivermectine is het belangrijk om bepaalde richtlijnen te volgen:

• Gebruik enkel geregistreerde humane producten.
• Volg de voorgeschreven doseringen volgens NHG/NVMDL/CBG-SPC.
• Bereken de dosis op basis van gewicht en documenteer dit.
• Vermijd veterinaire producten voor menselijke toepassing.
• Meld bijwerkingen aan Lareb.
• Controleer interacties bij gecombineerd gebruik met andere medicijnen.
• Bewaak de medicatie bij kamertemperatuur en buiten bereik van kinderen.

Voor specifieke aandoeningen, zoals rosacea, gebruik de topische Soolantra zoals aangegeven in de bijsluiter. Bij de behandeling van scabies kan het noodzakelijk zijn om lokale hygiëne te combineren met systemische therapie. Ondersteunende educatie kan worden verkregen via Thuisarts.nl en adviezen van de Consumentenbond.