Bloeddruk

Wat is bloeddruk en waarom is het belangrijk?

Bloeddruk is de kracht waarmee het bloed tegen de wanden van de slagaders drukt wanneer het hart pompt. Deze druk wordt gemeten in millimeters kwik (mmHg) en bestaat uit twee waarden: de systolische druk (bovendruk) tijdens het samentrekken van het hart en de diastolische druk (onderdruk) wanneer het hart ontspant tussen de hartslagen.

Normale bloeddrukwaarden liggen tussen de 90/60 mmHg en 140/90 mmHg. Wanneer de bloeddruk structureel boven de 140/90 mmHg uitkomt, spreken we van hoge bloeddruk of hypertensie. In Nederland heeft ongeveer een kwart van de volwassen bevolking te maken met verhoogde bloeddruk.

Onbehandelde hoge bloeddruk vormt een ernstig gezondheidsrisico en kan leiden tot:

• Hart- en vaatziekten
• Beroerte
• Nierschade
• Oogproblemen
• Hartfalen

Regelmatige controle van de bloeddruk is essentieel, omdat hoge bloeddruk vaak geen symptomen veroorzaakt en daarom ook wel 'de stille killer' wordt genoemd. De Nederlandse Hartstichting adviseert mensen vanaf 40 jaar hun bloeddruk jaarlijks te laten controleren bij de huisarts of apotheek.

Soorten bloeddrukproblemen

Primaire hypertensie

Dit is de meest voorkomende vorm van hoge bloeddruk, waarbij geen specifieke onderliggende oorzaak kan worden aangewezen. Primaire hypertensie ontwikkelt zich geleidelijk over jaren en wordt beïnvloed door factoren zoals erfelijkheid, leeftijd, levensstijl en voeding.

Secundaire hypertensie

Bij secundaire hypertensie is er wel een duidelijke onderliggende oorzaak, zoals nierproblemen, hormoonafwijkingen, bepaalde medicijnen of slaapapneu. Deze vorm komt minder vaak voor maar kan vaak effectief worden behandeld door de onderliggende oorzaak aan te pakken.

Lage bloeddruk (hypotensie)

Een bloeddruk onder de 90/60 mmHg wordt beschouwd als laag. Hoewel dit meestal minder gevaarlijk is dan hoge bloeddruk, kan het wel klachten veroorzaken zoals duizeligheid, vermoeidheid en flauwvallen.

Zwangerschapsgerelateerde bloeddrukproblemen

Tijdens de zwangerschap kunnen specifieke bloeddrukproblemen ontstaan, zoals zwangerschapshypertensie of pre-eclampsie. Deze aandoeningen vereisen zorgvuldige monitoring en behandeling door specialisten.

Bloeddrukverlagende medicijnen beschikbaar in Nederland

In Nederland zijn verschillende soorten bloeddrukverlagende medicijnen verkrijgbaar via de apotheek. Deze medicijnen worden voorgeschreven door huisartsen en specialisten om hoge bloedddruk effectief te behandelen en het risico op hart- en vaatziekten te verminderen.

ACE-remmers

ACE-remmers behoren tot de meest voorgeschreven bloeddrukverlagende medicijnen. Deze medicijnen werken door het enzym ACE te blokkeren, waardoor bloedvaten zich verwijden en de bloeddruk daalt. Veelgebruikte ACE-remmers in Nederland zijn:

• Lisinopril - vaak voorgeschreven als eerstekeusmedicijn
• Enalapril - geschikt voor langdurige behandeling
• Ramipril - effectief bij hart- en nierproblemen

ARB's - Angiotensine receptor blokkers

ARB's werken vergelijkbaar met ACE-remmers maar blokkeren de angiotensine receptoren direct. Ze veroorzaken minder bijwerkingen zoals hoesten. Populaire ARB's zijn losartan, valsartan en irbesartan.

Bètablokkers

Bètablokkers verlagen de bloeddruk door het hartritme te vertragen en de kracht van hartsamentrekkingen te verminderen. Metoprolol, bisoprolol en atenolol zijn veelgebruikte bètablokkers die ook geschikt zijn voor patiënten met hartproblemen.

Calciumkanaalblokkers

Deze medicijnen ontspannen de gladde spieren in bloedvaten door calciumkanalen te blokkeren. Amlodipine en nifedipine zijn effectieve calciumkanaalblokkers die vooral geschikt zijn voor oudere patiënten.

Diuretica

Diuretica, ook wel plastabletten genoemd, verlagen de bloeddruk door overtollig vocht uit het lichaam te verwijderen. Hydrochloorthiazide, furosemide en spironolacton zijn verschillende typen diuretica die vaak in combinatie met andere medicijnen worden gebruikt.

Combinatiemedicijnen

Combinatiemedicijnen bevatten twee of meer bloeddrukverlagende stoffen in één tablet. Deze zijn handig voor patiënten die meerdere medicijnen nodig hebben en verbeteren de therapietrouw door het aantal in te nemen tabletten te verminderen.

Natuurlijke supplementen en ondersteuning

Naast medicatie kunnen natuurlijke supplementen een waardevolle aanvulling zijn bij het ondersteunen van een gezonde bloeddruk. Het is echter belangrijk om altijd eerst overleg te plegen met uw arts of apotheker voordat u supplementen gaat gebruiken.

Magnesium en kalium supplementen

Magnesium speelt een cruciale rol bij de ontspanning van bloedvaten, terwijl kalium helpt bij het reguleren van de vochtbalans in het lichaam. Beide mineralen kunnen bijdragen aan het behoud van een normale bloeddruk. Een tekort aan deze stoffen kan leiden tot verhoogde bloeddruk.

Omega-3 vetzuren en natuurlijke extracten

Omega-3 vetzuren uit visolie hebben bewezen ontstekingsremmende eigenschappen en kunnen helpen bij het verlagen van de bloeddruk. Knoflookextract is een populair kruidensupplement dat van oudsher wordt gebruikt voor cardiovasculaire ondersteuning. Hibiscusthee bevat natuurlijke stoffen die een mild bloeddrukverlagend effect kunnen hebben.

Antioxidanten en ondersteunende stoffen

CoQ10 (Coenzym Q10) is een krachtige antioxidant die de hartfunctie ondersteunt en mogelijk helpt bij het reguleren van de bloeddruk. Andere antioxidanten zoals vitamine C en E kunnen ook bijdragen aan de cardiovasculaire gezondheid door het beschermen van bloedvaten tegen oxidatieve stress.

Bloeddrukmeters en monitoring

Regelmatige thuismeting van uw bloeddruk geeft u en uw zorgverlener waardevolle inzichten in uw cardiovasculaire gezondheid. Een goede bloeddrukmeter is daarom een belangrijke investering.

Keuze van bloeddrukmeter

Digitale bloeddrukmeters zijn gebruiksvriendelijk en geven nauwkeurige metingen. Ze zijn verkrijgbaar voor bovenarm- of polsmeting, waarbij bovenarmmeters over het algemeen betrouwbaarder zijn. Analoge meters vereisen meer ervaring maar kunnen zeer nauwkeurig zijn wanneer correct gebruikt.

Correcte meetmethode

• Meet altijd in rusthouding, zittend met de arm op hartniveau
• Wacht minimaal 5 minuten na fysieke activiteit
• Meet op verschillende tijdstippen van de dag
• Noteer uw metingen in een dagboek
• Gebruik een manchet van de juiste maat

Wanneer contact opnemen met uw arts

Neem contact op bij herhaaldelijk hoge waarden (boven 140/90 mmHg), plotselinge sterke stijgingen, of wanneer u zich onwel voelt tijdens het meten. Regelmatige controle door een professional blijft essentieel.

Leefstijladvies en preventie

Een gezonde leefstijl vormt de basis voor het behouden van een normale bloeddruk en kan medicatie aanvullen of soms zelfs vervangen.

Voeding en zoutbeperking

Beperk uw zoutinname tot maximaal 6 gram per dag door minder zout toe te voegen aan maaltijden en bewerkte voedingsmiddelen te vermijden. Eet meer groenten, fruit, volkoren producten en magere eiwitten. Het DASH-dieet (Dietary Approaches to Stop Hypertension) is wetenschappelijk bewezen effectief.

Beweging en stressmanagement

Regelmatige lichaamsbeweging, zoals 30 minuten wandelen per dag, versterkt het hart en verlaagt de bloeddruk. Stressmanagement door middel van ontspanningstechnieken, meditatie of yoga kan ook helpen bij het reguleren van de bloeddruk.

Leefstijlaanpassingen

• Stop met roken om uw bloedvaten te beschermen
• Beperk alcohol tot maximaal 1-2 glazen per dag
• Zorg voor voldoende slaap (7-8 uur per nacht)
• Handhaaf een gezond gewicht