Calan

Basic Calan Information

• International Nonproprietary Name (INN): Verapamil
• Brand Names Available in Netherlands: Calan, Calan SR, Isoptin SR
• ATC Code: C08DA01
• Forms & Dosages:

  Tablets	40 mg, 80 mg, 120 mg
  Extended-release tablets	120 mg, 180 mg, 240 mg
  Intravenous solution	2.5 mg/mL

• Manufacturers in Netherlands: Teva, Sandoz, Aptus (generics)
• Registration Status in Netherlands: Prescription-only
• OTC / Rx Classification: Rx

Laatste Onderzoeksinzichten

Recent onderzoek bevestigt dat verapamil (INN) een fenylalkylamine calciumantagonist is, effectief in de behandeling van supraventriculaire ritmestoornissen, angina pectoris en soms als bloeddrukverlager. De farmacodynamiek laat zien dat het L-type calciumkanalen in het myocard en de AV-knoop remt, wat leidt tot belangrijke ritme- en geleidingseffecten. Verapamil is beschikbaar in verschillende vormen, zoals IR-tabletten (40–120 mg), ER/SR-tabletten (120–240 mg) en IV-oplossingen (2,5 mg/mL). Randomized trials hebben aangetoond dat het goed controleert over paroxysmale supraventriculaire tachycardie (PSVT) en de ventriculaire respons bij atriumfibrilleren (AF) verlaagt. Toch veroorzaakt verapamil meer negatieve inotropie dan amlodipine, wat de risico-voordeelverhouding beïnvloedt, vooral bij patiënten met diverse comorbiditeiten zoals hart- en vaatziekten (HVZ) en verminderde LV-functie. Farmacokinetisch gezien zijn interacties met CYP3A4 van belang, aangezien producten als grapefruit de plasmaconcentraties verhogen.

Klinische Effectiviteit in de Nederlandse Context (NHG-focus)

In de huisartsenpraktijk, volgens de NHG-richtlijnen, worden dihydropyridine calciumkanaalblokkers (CCB’s) zoals amlodipine vaak als eerste keuze gezien bij geïsoleerde hypertensie. Verapamil wordt daarentegen in de eerstelijn vooral toegepast bij hartritmestoornissen, zoals atriumfibrilleren (AF), paroxysmale supraventriculaire tachycardie (PSVT) en angina met een snelle ventriculaire respons. Bij het starten van middelen die de AV-geleiding beïnvloeden, zoals verapamil, adviseert de NHG om ECG-controle uit te voeren. Bij patiënten met hartfalen of vermoeden van AV-blokkade is verwijzing naar een cardioloog noodzakelijk. In de acute setting wordt IV-verapamil door spoedeisende hulp- en SEH-cardiologen gebruikt voor de behandeling van PSVT, met een bolusdosering van 5–10 mg die herhaald kan worden volgens behoefte. Thuisarts.nl speelt een belangrijke rol in patiëntvoorlichting, terwijl apothekers via Apotheek.nl interacties controleren en doseerwijzigingen adviseren.

Indicaties en Uitgebreid Gebruik

Verapamil heeft een breed scala aan indicaties volgens de productinformatie en beschikbare medische data. Dit omvat hypertensie, angina pectoris — inclusief de variant van Prinzmetal — en supraventriculaire ritmestoornissen, zoals atriumfibrilleren en paroxysmale supraventriculaire tachycardie (PSVT). Het gebruik van verapamil kan chronisch zijn via orale inname voor bloeddrukregulatie en angina (IR of ER/SR vorm) en intraveneus voor acute ritmestoornissen, vooral in situaties zoals SEH of ICU. Bij pediatrisch gebruik is het doseren specialistisch en berust het op het gewicht, terwijl bij oudere patiënten lagere startdoseringen en voorzichtige titratie wordt aanbevolen. Er wordt ook melding gemaakt van off-label gebruik voor toepassingen zoals clusterhoofdpijn of als migraineprofylaxe, hoewel bewijs hiervoor wisselend is.

• Hypertensie
• Angina pectoris
• Atriumfibrilleren
• PSVT
• Off-label gebruik

Samenstelling en Merkenlandschap

De INN van verapamil is bevestigd, met regionale variaties in merknamen. In de VS is Calan/Calan SR vaak niet meer verkrijgbaar, terwijl Isoptin SR in Europa en Canada beschikbaar is, en generieke versies van verapamil wereldwijd circuleren. Verapamil valt onder ATC-code C08DA01, wat het classificeert als een phenylalkylamine calciumkanaalblokker. In Nederland komt het als generieke naam en onder verschillende Europese merknamen. De registratie en regelgeving zijn in handen van het CBG en de EMA, die vergunningen en bijwerkingenanalyses verwerken. De verpakking in Nederland is meestal aangeduid als "Verapamil hydrochloride" en vermeldt dat het een geneesmiddel op recept is. Fabrikanten zoals Teva, Sandoz en Aptus bieden generieke versies aan in de Europese markten.

Contra‑indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het voorschrijven van verapamil zijn er duidelijke contra-indicaties om op te letten. Deze omvatten:

• Ernstige hypotensie (systolische bloeddruk <90 mmHg)
• Sick sinus-syndroom
• 2e/3e-graads AV-blok zonder pacemaker
• Ernstig linksventrikel-falen
• Cardiogene shock
• Allergie voor verapamil

Lareb-meldingen uit Nederland wijzen op veelvoorkomende klachten zoals obstipatie, duizeligheid en bradycardie. Echter, ernstige meldingen omvatten AV-blok en ernstige hypotensie, meestal bij interacties of overdosis. Dit onderstreept de noodzaak voor intensieve monitoring bij oudere patiënten en bij polyfarmacie, waaronder ECG, hartslag en bloeddruk.

Bij gebruik van andere negatieve inotropen, zoals bètablokkers, is een cardiologische evaluatie vereist. Het is cruciaal dat patiënten goed worden voorgelicht over deze risico's en dat apothekers en zorgverleners op de hoogte zijn van de Lareb-rapportages.

Doseringrichtlijnen

De dosering voor verapamil varieert afhankelijk van de aandoening en de patiëntkenmerken. Voor hypertensie wordt vaak een dosis van 80–120 mg in de vorm van onmiddellijke afgifte (IR) 3 keer per dag aanbevolen. Alternatief kunnen patiënten 180–240 mg in de vorm van verlengde afgifte (ER/SR) 1 of 2 keer per dag Innemen.

Bij angina is de gebruikelijke dosis ook 80–120 mg PO, 3 keer per dag. Voor acute behandeling van hartritmestoornissen wordt een intraveneuze dosis van 5–10 mg gegeven, herhaalbaar na 30 minuten.

Bij oudere patiënten en bij lever- of nierschade is een lagere startdosis essentieel. Kinderdosering moet alleen onder specialistische supervisie plaatsvinden. Bij een gemiste dosis kan de patiënt deze innemen wanneer herinnerd, maar moet double dosage worden vermeden.

In geval van een vermoeden van overdosis zijn symptomen zoals ernstige hypotensie en bradycardie belangrijk om te herkennen en moet er direct medische hulp worden ingeschakeld. Ondersteunende zorg is cruciaal, evenals mogelijk IV-calcium of vasopressoren.

Overzicht van interacties

Verapamil is een bekende CYP3A4-remmer en beïnvloedt ook P-glycoproteïne. Dit kan leiden tot significante interacties met andere geneesmiddelen zoals:

• Bètablokkers
• Digoxine
• Statines (zoals simvastatine)
• Bepaalde anti-aritmica

Deze interacties verhogen het risico op bradycardie, AV-blok of toxische plasmaconcentraties. Daarnaast kan grapefruit de afbraak van verapamil verminderen, wat de niveaus verhoogt; het is raadzaam dit te vermijden. Alcohol kan hypotensie en duizeligheid verergeren, vooral als het gelijktijdig wordt gebruikt met andere vasodilatoren. Apothekers in Nederland controleren interacties via GIP-systemen en adviseren over medicatieoverzichten.

Een goed overzicht van interacties, ingedeeld op risiconiveau—hoog, medium, laag—is noodzakelijk voor een veilige toediening van verapamil.

Culturele percepties en patiëntgewoonten

Nederlandse patiënten zoeken vaak hun informatie over verapamil en andere geneesmiddelen via Thuisarts.nl en consumentensites. Er is veel vertrouwen in apothekers en huisartsen. De Consumentenbond toont aan dat transparantie in prijzen en online reviews belangrijk is voor patiënten. Veel Nederlanders kiezen Apotheek.nl voor herhaalrecepten.

Retailers zoals Etos en Kruidvat beïnvloeden de kennis over medicijnen door promoties en gezondheidstests, maar verkopen geen receptplichtige middelen.

Patiënten geven regelmatig verhalen door over bijwerkingen zoals obstipatie en verminderde energie, wat kan leiden tot stoppen met de medicatie. Dit benadrukt het belang van apotheek-counseling. De nadruk op shared decision-making en het gebruik van digitale recepten maken het voor patiënten makkelijker om hun medicatie op te volgen en vragen te stellen.

Door actieve bijwerkingmelding te stimuleren, kunnen apothekers waardevolle inzichten bieden in de ervaringen van patiënten met verapamil.

Beschikbaarheid en prijsstructuren (apotheek.nl, verzekeringen)

Verapamil is in Nederland beschikbaar als generiek receptmedicijn, veelal verkrijgbaar via lokale apotheken en online apotheken zoals Apotheek.nl. Het merk Calan is in de Verenigde Staten vaak discontinued, maar in Europa zie je vaker de naam Isoptin SR of diverse generieke varianten.

Om verapamil te kopen, is een recept nodig. Dit kan online, maar wel met een geldig e-recept. De vergoeding van verapamil valt onder de Zorgverzekeringswet en het geneesmiddelenbeleid van de basisverzekering. Dit houdt in dat de specifieke vergoeding en het eigen risico afhankelijk zijn van de GVS-indeling en gekozen zorgverzekeraar.

Door de generieke verdringing liggen de prijzen doorgaans laag, en apotheken bieden substitutie en verstrekkingsbijdragen aan. Het is aan te raden om je zorgpolis na te kijken met betrekking tot de “geneesmiddelenvergoeding” en om platforms zoals de Consumentenbond te gebruiken voor prijsvergelijkingen.

Vergelijkbare geneesmiddelen en voorkeuren (klinisch en praktijk)

Behalve verapamil zijn er verschillende alternatieven in de calciumkanaalblokker-klasse. Amlodipine, een dihydropyridine, wordt vaak gebruikt voor hypertensie, maar brengt ook nadelen met zich mee zoals perifere oedemen. Diltiazem, een non-DHP, kan ook verapamil vervangen, met minder kans op obstipatie.

In klinische settings is verapamil de voorkeur bij supraventriculaire ritmestoornissen en bepaalde vormen van angina. In de huisartsenpraktijk worden amlodipine, ACE-remmers, en bètablokkers vaak als eerstekeuze voor hypertensie aangeraden. Comorbiditeit zoals hartfalen en AV-blok beïnvloeden de keuze van medicatie, net als de bijwerkingen en mogelijke interacties.

FAQ-sectie (patiëntgericht, apotheekbegeleiding)

• Is Calan verkrijgbaar in Nederland? Calan is vaak discontinued; generieke verapamil en merken zoals Isoptin SR zijn beschikbaar.
• Kan ik online kopen? Dat kan alleen met een geldig recept via Apotheek.nl of een ziekenhuisapotheek.
• Hoe rapporteer ik bijwerkingen? Dit kan via Lareb (www.lareb.nl) of bij de apotheek/huisarts.
• Is verapamil veilig tijdens zwangerschap? Gebruik alleen na overleg met een arts.
• Wat bij vergeten dosis of overdosis? Neem geen dubbele dosis bij vergeten; bij een overdosis, bel 112.

Richtlijnen voor correct gebruik (monitoring, opslag, counseling)

Voor het gebruik van verapamil is het advies om te starten met een lage dosis en titratie uit te voeren onder ECG- of bloeddrukcontrole. Een zorgvuldige monitoring is belangrijk, vooral bij oudere patiënten of die met comorbiditeiten.

Bewaar verapamil bij kamertemperatuur (15–30°C), en bescherm het tegen vocht en licht. Voor IV-preparaten, gebruik deze meteen na opening.

Bij het overschakelen naar dit medicijn is overleg met een cardioloog of huisarts aanbevolen. Bij herhaalrecepten kan een e-recept via Apotheek.nl aangevraagd worden, en het is handig om de vergoedingsstatus te controleren met de zorgverzekeraar.