Cilostazol

Basic Cilostazol Information

• INN (International Nonproprietary Name): Cilostazol
• Brand names available in Netherlands: Cilostazol, Pletal
• ATC Code: B01AC23
• Forms & dosages: 50 mg, 100 mg filmomhulde tabletten
• Manufacturers in Netherlands: Otsuka, Accord, Mylan, Bluefish
• Registration status in Netherlands: Op recept verkrijgbaar
• OTC / Rx classification: Alleen op recept (Rx)

Laatste Onderzoeksinzichten

Recente meta-analyses en gegevens van gerandomiseerde gecontroleerde trials (RCT) geven aan dat cilostazol een effectieve behandeling is om de loopafstand bij patiënten met intermittente claudicatie te verbeteren. Deze verbetering is tegenover placebo klinisch relevant, hoewel de effectgrootte varieert. Het is belangrijk op te merken dat de verbetering geleidelijk optreedt en tot 12 weken kan duren voordat het maximale effect waarneembaar is.

Farmacologisch gezien functioneert cilostazol als een fosfodiësterase III-remmer (PDE‑III), wat leidt tot een verhoging van cyclisch AMP (cAMP) in zowel plaatjes als vaatwandcellen. Dit mechanisme draagt bij aan de gecombineerde antiplatelet- en vasodilatorenactiviteit die het medicijn biedt. Nieuwe analyses benadrukken ook de cardiovasculaire veiligheidsaspecten van het gebruik van cilostazol. Het gebruik kan worden geassocieerd met een verhoogde hartslag en palpaties, wat klinisch significante signalen zijn. Het is cruciaal te vermelden dat patiënten met hartfalen absoluut uitgesloten zijn van behandeling met cilostazol.

Binnen Europa en Nederland zijn er echter enkele beperkingen als het gaat om datasets en de voorschrijfpraktijken, die kunnen variëren. De goedkeuring en registratie-status door de Europese Geneesmiddelenautoriteit (EMA) en nationale instanties beïnvloeden de beschikbaarheid van het medicijn en dus de generaliseerbaarheid van onderzoek tussen verschillende populaties. Voor huisartsenpraktijken die aan de NHG-richtlijnen voldoen, zijn zowel de bewijskracht als de risico-balansering van groot belang. Behandelbeslissingen moeten zorgvuldig afgewogen worden, waarbij loopverbetering wordt vergeleken met cardiovasculaire risico’s en de mogelijke noodzaak voor polyfarmacie.

### Data-highlights

Samenstelling en merkenlandschap (INN, CBG-status)

Het medicijn cilostazol is wereldwijd gekend onder de internationale niet-proprietaire naam (INN). In Nederland en andere Europese landen zijn de bekendste handelsnamen Pletal en generieke cilostazol-tabletten, beschikbaar in doseringen van 50 mg en 100 mg.

Fabrikanten in Europa die cilostazol aanbieden zijn onder andere Otsuka, Accord, Mylan en Bluefish. Het product wordt meestal verpakt als filmomhulde tabletten in blisters met een variëteit aan aantallen, zoals 10, 30 en 100 stuks.

De registratie en goedkeuring van cilostazol gebeuren via de Europese Medicijnenagentschap (EMA) en de nationale registratie via het CBG (College ter Beoordeling van Geneesmiddelen) en EMA-databases. In Nederland is cilostazol uitsluitend op recept verkrijgbaar, wat betekent dat patiënten dit medicijn kunnen krijgen via apotheken.

Voor patiënten is het essentieel om altijd batchinformatie en de fabrikant op de doos te controleren. Bij generieke substitutie kunnen de naam en excipienten van het medicijn verschillen, wat voor verwarring kan zorgen.

Contra-indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het voorschrijven van cilostazol is het van groot belang om rekening te houden met zowel absolute als relatieve contra-indicaties. Absolute contra-indicaties omvatten congestief hartfalen, bekende hypersensitiviteit, actieve bloedingen, en leverinsufficiëntie van matige tot ernstige aard. Dit betekent dat patiënten met deze aandoeningen cilostazol niet mogen gebruiken, ook niet tijdens de zwangerschap.

Relatieve contra-indicaties zijn onder andere ernstige ischemische hartziekte, onregelmatige ritmes, en onbeheersbare hypertensie. Hier is extra voorzichtigheid geboden, omdat deze situaties het risico op bijwerkingen kunnen verhogen.

Volgens meldingen van Lareb zijn hoofdpijn, palpitaties en duizeligheid de meeste gerapporteerde bijwerkingen bij het gebruik van cilostazol. Het is van belang dat ernstige of ongekende bijwerkingen tijdig worden gemeld via Lareb, vooral in de praktijk en apotheek.

Bij patiënten die meerdere medicijnen gebruiken, moet men extra voorzichtig zijn. Interacties kunnen actieve niveaus veranderen, wat de kans op bijwerkingen vergroot. Ook bij nierinsufficiëntie is voorzichtigheid geboden, vooral bij milde tot matige gevallen; bij ernstige nierinsufficiëntie wordt cilostazol niet aanbevolen.

• Absolute contra-indicaties: Congestief hartfalen, hypersensitiviteit, actieve bloedingen, ernstige lever- en nierinsufficiëntie.
• Relatieve contra-indicaties: Ischemische hartziekte, onbeheersbare hypertensie, arrhythmieën.

Doseringrichtlijnen

Standaarddosering voor volwassenen met intermittente claudicatio ligt op 100 mg, twee keer per dag, oraal. Het is aan te raden om dit medicijn minstens 30 minuten voor het ontbijt en avondeten in te nemen.

Deze dosering geldt voor de meest gebruikte formuleringen, namelijk de filmomhulde tabletten van 50 mg en 100 mg. Bij oudere patiënten is er doorgaans geen standaardverlaging van de dosering nodig, maar een klinische beoordeling is belangrijk vanwege een mogelijke verhoogde gevoeligheid.

Patiënten met matige tot ernstige leverinsufficiëntie mogen cilostazol niet gebruiken. Het gebruik bij kinderen is niet aanbevolen, daar de effectiviteit en veiligheid niet zijn vastgesteld. Bij de aanvang van de behandeling is een baseline ECG aan te raden, vooral bij een voorgeschiedenis van ritmestoornissen.

Als een dosis wordt gemist, neem deze dan in zodra men eraan denkt, tenzij de volgende dosis al dichtbij is. Neem geen dubbele dosis in bij een gemiste dosis. Bij een overdosis moet men onmiddellijk medische hulp inroepen, vooral bij symptomen zoals tachycardie, hypotensie, of aritmieën.

• Bijwerkingen bij gemiste dosis: Inhalen tenzij dicht bij de volgende dosis.
• Bij overdosis: Spoedeisende hulp inschakelen.

Overzicht van interacties (voeding, alcohol, veelvoorkomende geneesmiddelinteracties in Nederland)

Cilostazol, een geneesmiddel dat hoofdzakelijk gebruikt wordt voor de behandeling van intermittente claudicatie, wordt metabolisch verwerkt door CYP-enzymen, vooral CYP3A4 en CYP2C19.

Het gelijktijdig gebruik van sterke remmers zoals ketoconazol of claritromycine kan leiden tot verhoogde plasmaspiegels en een verhoogd risico op bijwerkingen. Sterke inductoren zoals rifampicine en fenytoïne kunnen de werkzaamheid van cilostazol verlagen.

Bovendien kan het combineren van cilostazol met andere sterke antistollings- of antiplateletmiddelen het bloedingsrisico verhogen. Het is daarom cruciaal dat overleg en monitoring plaatsvinden.

Alcoholgebruik kan bijdragen aan een versterking van vasodilatatie en duizeligheid, wat bijwerkingen kan verergeren. Voedingsinteracties met cilostazol zijn over het algemeen gering, maar een medicatiereview bij het gebruik van trombocytenaggregatiewerende middelen of antistollingsmiddelen is essentieel.

In de Nederlandse poliklinische setting zien we vaak combinaties met clopidogrel, statines en SSRI’s. Bij gelijktijdig gebruik is het aan te raden om het interactiepotentieel te evalueren via apotheeksoftware zoals Apotheek.nl en de KNMP-gids.

Culturele percepties en patiëntgewoonten (Thuisarts.nl, feedback van de Consumentenbond)

Nederlandse patiënten zijn vaak kritisch en hechten veel waarde aan duidelijke, onderbouwde uitleg over hun behandelingen. Thuisarts.nl wordt vaak gebruikt als eerste informatiebron en biedt adviezen over conservatieve maatregelen en doorverwijzing bij vaatziekten.

Vanuit de feedback van de Consumentenbond blijkt dat er enige terughoudendheid is ten aanzien van nieuwe geneesmiddelen die cardiologische risico’s met zich meedragen. Patiënten waarderen transparantie over bijwerkingen en kosten, wat hun beslissing tot acceptatie beïnvloedt.

Een belangrijke rol is weggelegd voor apothekers en huisartsen in het educatief proces. Patiënten vragen vaak om praktische tips, zoals het juiste tijdstip van inname, het herkennen van bijwerkingen en leefstijladviezen.

Verzekeringsvragen en informatie over vergoedingen onder de Zorgverzekeringswet kunnen ook een grote invloed hebben op de acceptatie. Veel patiënten kijken vooraf op Apotheek.nl en gebruiken prijsvergelijkingssites voordat ze met hun behandeling beginnen.

• Geef duidelijke informatie over het gebruik van cilostazol.
• Verwijs patiënten naar betrouwbare bronnen zoals Thuisarts.nl.
• Leg uit hoe medicatie kan worden vergoed en waar ze dat kunnen nakijken.

Beschikbaarheid en prijsstructuren (apotheek.nl, verzekeringsdekking)

Cilostazol is in Nederland alleen op recept verkrijgbaar en beschikbaar via diverse apotheken, waaronder huisapotheken en ketens. Er zijn zowel merk- als generieke opties, met de meest bekende namen zoals Pletal en generieke cilostazol in doseringen van 50 en 100 mg.

De vergoeding voor cilostazol valt onder de Zorgverzekeringswet, afhankelijk van de specifieke polis en indicatie waarvoor het wordt voorgeschreven. Vaak kan cilostazol onder het aanvullende pakket vallen of wordt het onder de eigen risicoregeling gecategoriseerd. Controleer daarom altijd de polisvoorwaarden en informeer patiënten over een mogelijke eigen bijdrage.

Prijzen kunnen variëren per fabrikant en verpakking, en actuele informatie over vergoedingen en prijzen is beschikbaar via Apotheek.nl en vergelijkingssites. Voor patiënten is het aan te raden om vooraf prijs en verpakking te vergelijken, zoals bijvoorbeeld blisters met 56 versus 100 tabletten.

Vergelijkbare geneesmiddelen en voorkeuren

Als het gaat om alternatieven voor cilostazol, zijn er verschillende vergelijkbare middelen beschikbaar, zoals clopidogrel (een ADP-blokker), pentoxifylline (dat de bloedviscositeit beïnvloedt) en dipyridamole.

De keuze tussen deze middelen hangt sterk af van de specifieke comorbiditeiten van de patiënt en het bijwerkingenprofiel. Cilostazol heeft specifiek bewijs voor verbetering van loopafstand, terwijl pentoxifylline gemengd bewijs levert en clopidogrel voornamelijk bekend staat om zijn antitrombotische werking.

In de Nederlandse praktijk kan clopidogrel vooral gekozen worden bij een hoger risico op trombose of wanneer cilostazol niet kan worden voorgeschreven. De keuze van een medicijn kan daarnaast beïnvloed worden door interacties en de voorkeur van de patiënt, alsook door vergoedingsaspecten.

FAQ-sectie

• Vraag: Is cilostazol veilig bij hoge bloeddruk?
  Antwoord: Ongecontroleerde hypertensie is een relatieve contra-indicatie; controleer en stabiliseer de bloeddruk voor start behandeling.
• Vraag: Mag ik alcohol combineren?
  Antwoord: Matig alcoholgebruik kan, maar overleg bij klachten van duizeligheid of vasodilatie.
• Vraag: Waar meld ik bijwerkingen?
  Antwoord: Meld ernstige of onverwachte bijwerkingen aan Lareb en documenteer deze in het medisch dossier.
• Vraag: Hoe snel merk ik resultaat?
  Antwoord: Verbetering is meestal binnen enkele weken waarneembaar, maximaal effect kan tot 12 weken duren; evalueer na 3 maanden.
• Vraag: Is het vergoed?
  Antwoord: Dit is afhankelijk van je polis onder de Zorgverzekeringswet; controleer dit via Apotheek.nl of je zorgverzekeraar.

Richtlijnen voor correct gebruik

Bij het voorschrijven van cilostazol is het belangrijk een aantal praktische richtlijnen te volgen:

• Bevestig de arteriële oorzaak en sluit misdiagnoses uit.
• Start bij patiënten zonder absolute contra-indicaties op 100 mg twee keer per dag, minimaal 30 minuten voor de maaltijd.
• Voorzie een baseline ECG bij patiënten met een cardiale voorgeschiedenis.
• Zorg voor evaluatie na 12 weken en stop bij geen verbetering.
• Informeer over veelvoorkomende bijwerkingen zoals hoofdpijn en diarree, en hoe te melden via Lareb.
• Controleer interacties via apotheeksoftware en overleg bij gelijktijdige antistolling.
• Documenteer batch- en fabrikantinformatie bij aflevering van het medicijn.

Apotheken geven medicatiekaarten en patiëntinformatiebladen mee; adviseer tevens patiënten om betrouwbare bronnen zoals Thuisarts.nl en Consumentenbond te raadplegen voor praktische informatie.