Danazol

Basic Danazol Information

• INN (International Nonproprietary Name): Danazol
• Brand names available in the Netherlands: Cyclomen (generieke versies)
• ATC Code: G03XA01
• Forms & dosages: Capsules (50 mg, 100 mg, 200 mg)
• Manufacturers in the Netherlands: Teva, Mylan
• Registration status in the Netherlands: Geregistreerd
• OTC / Rx classification: Alleen op recept (Rx)

Laatste Onderzoeksinzichten (Onderzoek, Veiligheid, Effectgrootte)

Recent onderzoek bevestigt dat danazol symptomatische verlichting kan bieden bij hormoon-responsieve aandoeningen zoals endometriose en erfelijk angio-oedeem. De effectgrootte verschilt afhankelijk van de indicatie en dosis. Belangrijke veiligheidsaspecten zijn levertoxiciteit en androgeniserende bijwerkingen zoals hirsutisme en stemverdieping, die vaker voorkomen bij hogere doseringen.

De actuele gegevens bevestigen de ATC-code G03XA01 en de beschikbare capsulevormen van 50–200 mg. Voor de behandeling van endometriose kunnen doseringen variëren van 200 tot 800 mg per dag. Klinische studies laten zien dat lagere onderhoudsdoses vaak voldoende zijn na een respons, maar het verlengen van de behandeling kan het risico op bijwerkingen verhogen.

Voor unieke indicaties zoals erfelijk angio-oedeem blijft danazol een effectieve profylactische optie, vooral wanneer andere behandelingen niet toepasbaar zijn. In Nederland is het van essentieel belang om de leverfunctie en het risico op tromboses nauwlettend te monitoren, zoals aangegeven in de waarschuwingen van het CBG/EMA.

Bij beleidsvorming wordt aangeraden systematische reviews en lokale bijwerkingenregistraties, zoals Lareb, te gebruiken. Deze aanpak kan helpen bij het optimaliseren van de behandelingsstrategieën en het verbeteren van de patiëntveiligheid. Hieronder is een samenvatting van enkele belangrijke gegevens:

Het is van cruciaal belang dat zorgverleners de potentiële bijwerkingen van danazol begrijpen, inclusief de risico's van levertoxiciteit en andere androgene effecten. Hierdoor kunnen ze beter geïnformeerde beslissingen nemen over de behandeling, wat essentieel is voor de veiligheid en effectiviteit van de patiënten.

Met duidelijke richtlijnen en voortdurende monitoring blijft danazol een belangrijke speler in de behandeling van hormoon-gevoelige aandoeningen. Het gebruik van systematische reviews en het registreren van bijwerkingen kan de implementatie van deze behandelingen verder verbeteren.

Contra‑indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het voorschrijven van danazol zijn er belangrijke contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen waarmee rekening gehouden moet worden.

Absolute contra-indicaties zijn onder andere:

• Bekende hypersensitiviteit
• Actieve of voorgeschiedenis van tromboembolische aandoeningen
• Porfyrie
• Androgen‑afhankelijke tumoren
• Ernstige lever-, nier- of hartdysfunctie
• Zwangerschap en lactatie

Daarnaast zijn er relatieve contra-indicaties die nauwe monitoring vereisen, zoals:

• Milde tot matige lever- of nierfunctiestoornissen
• Diabetes
• Hypertensie
• Epilepsie
• Hoofdpijn en migraine
• Cardiovasculaire aandoeningen

Volgens gegevens van Lareb ontstaan de meeste rapporteerbare signalen in verband met:

• Hormonale of androgene bijwerkingen
• Leverfunctiestoornissen
• Psycho-emotionele effecten zoals stemmingswisselingen

Voor een goede farmacovigilantie in Nederland is het cruciaal dat voorschrijvers:

• Baseline labresultaten (leverfuncties, lipiden, hematologie) registreren
• Tromboserisicofactoren beoordelen
• Het gebruik van anticonceptie en zwangerschapsstatus strikt documenteren

Gebruik een checklist voor pre-therapie screening om deze stappen niet te vergeten. Dit kan helpen om bijwerkingen zoals hormonale verstoringen en andere ongewenste effecten beter te beheersen.

Doseringrichtlijnen (praktisch, aanpassingen, monitoring)

De dosering van danazol varieert afhankelijk van de indicatie. De standaarddoseringen zijn:

• Endometriose: 200–800 mg per dag, beginnend met 400–800 mg
• Fibrocystische borstziekte: 100–400 mg per dag
• Erfelijk angio-oedeem: 200–600 mg per dag

De dosis moet in gedeelde innamen worden toegediend, zoals bijvoorbeeld tweemaal daags. Na het bereiken van een klinische respons streeft men naar de laagst effectieve dosis.

Bij ouderen of patiënten met milde lever- of nierafwijkingen wordt vaak gestart met een lagere dosis die stapsgewijs kan worden verhoogd, afhankelijk van de tolerantie van de patiënt. Het is belangrijk om te stoppen of de dosis te verlagen bij significante leverfunctieveranderingen of ernstige androgeniserende symptomen, zoals stemverandering.

De behandelingsduur varieert per aandoening:

• Endometriose: 3–6 maanden, maximaal 9 maanden
• Borstziekten: kortdurend
• Angio-oedeem: vaak onderhoud met periodieke herbeoordeling

Aanbevolen monitoringseenheden zijn:

• Maand 1, 3, en vervolgens elk 3 maanden leverfuncties en lipiden

Overzicht van interacties (voeding, alcohol, geneesmiddelen in NL)

Danazol wordt systemisch gemetaboliseerd. Dit maakt het belangrijk om te letten op interacties die klinisch relevant kunnen zijn. Interacties met middelen die het levermetabolisme beïnvloeden of het risico op trombose verhogen, zijn van belang.

In Nederland zijn er enkele belangrijke interacties te vinden op Apotheek.nl/KNMP, waaronder:

• Anticoagulantia (kan leiden tot verhoogde INR-variabiliteit)
• Bepaalde anticonvulsiva
• Hormonale middelen

Alcoholgebruik kan ook leverstress verhogen, wat het risico op hepatotoxiciteit vergroot. Het is raadzaam om gematigd of helemaal geen alcohol te gebruiken tijdens de behandeling. Bij het gebruik van CYP-inductoren of -remmers is een farmacotherapeutische herziening vereist.

Bij co-medicatie is het essentieel om het medicatieprofiel op Apotheek.nl te beoordelen en een specialist te raadplegen bij polyfarmacie.

Culturele percepties en patiëntgewoonten (Thuisarts.nl, Consumentenbond)

Nederlandse patiënten hebben behoefte aan betrouwbare en begrijpelijke informatie over danazol. Via Thuisarts.nl zoeken zij naar uitleg over risico's en voordelen, evenals alternatieven. De Consumentenbond benadrukt het belang van duidelijke prijsinformatie en keuzevrijheid bij medicijnen.

Vragen over bijwerkingen zoals gewichtstoename, acne en hirsutisme komen vaak terug. Cultureel gezien is er in Nederland veel aandacht voor shared decision-making, waarbij patiënten actief betrokken worden bij beslissingen over hun behandeling. Er is ook een informele vergelijking van medicijnprijzen, vooral via apotheken en online platforms.

Hoewel retailketens zoals Etos en Kruidvat gezondheidsproducten aanbieden, is danazol uitsluitend op recept verkrijgbaar via apotheken. Apotheekketens blijven de primaire distributiekanalen.

Er zijn ook gevoeligheden rondom virilisatie en vruchtbaarheid. Dit vraagt om gerichte communicatie van zorgverleners. Vanuit verschillende culturen kunnen er verschillen zijn in de acceptatie van hormonale therapie; dit moet door zorgverleners besproken worden.

Beschikbaarheid en prijsstructuren (Apotheek.nl, verzekeringsdekking)

De beschikbaarheid van danazol verschilt per land, waarbij sommige landen beperkt geregistreerd of recentelijk hun registratie hebben ingetrokken. In Nederland is het raadzaam om de actuele status van danazol te controleren via Apotheek.nl en het CBG-register. De gebruikelijke verpakkingen voor danazol variëren van 30 tot 60 capsules, en de beschikbare sterktes zijn 50 mg, 100 mg en 200 mg. Het merk Cyclomen is internationaal erkend en kan in verschillende landen verkrijgbaar zijn.

Wat betreft de vergoeding van danazol onder de Zorgverzekeringswet (Zvw), dit is indicatie-afhankelijk en varieert per polis en medische noodzaak. Veelal is specialistisch advies of een aanvullend verzoek vereist voor off-label gebruik. Apotheken hebben de mogelijkheid om danazol te importeren via magistraal vervaardigde geneesmiddelen of via Europese leveranciers, wat kan leiden tot prijsvariaties.

De Consumentenbond adviseert altijd om prijzen te vergelijken en de vergoedingsvoorwaarden goed na te kijken. Voor patiënten is het belangrijk om bij de apotheek en zorgverzekeraar de declaratiecodes en/of machtiging op te vragen. Daarnaast is het raadzaam om de apotheek te raadplegen over generieke substitutie en de mogelijkheden voor declaratie. Een praktische checklist voor de stappen rond vergoeding kan hier nuttig zijn.

Vergelijkbare geneesmiddelen en voorkeuren (alternatieven, risicovergelijk)

In Nederland zijn er verschillende alternatieven voor danazol bij de behandeling van endometriose en gerelateerde aandoeningen. Veel voorkomende opties zijn GnRH-agonisten zoals leuproreline, progestagenen zoals medroxyprogesteron, en soms gestrinone. Voor borstaandoeningen worden tamoxifen of bromocriptine vaak overwogen. Bij het maken van een keuze wordt gekeken naar effectiviteit, bijwerkingen en de voorkeuren van de patiënt.

Danazol heeft unieke androgeniserende risico's, wat betekent dat het voor patiënten die zich zorgen maken over vruchtbaarheid of esthetische bijwerkingen vaak minder aantrekkelijk is. Voor erfelijk angio-oedeem zijn er nieuwe profylactische middelen en behandelingen beschikbaar, maar danazol blijft een optie als moderne middelen niet beschikbaar zijn. In Nederland baseren zorgverleners hun voorkeuren op NHG- en gespecialiseerde richtlijnen, en de individuele toleranties van patiënten worden ook in overweging genomen.

Hierbij is een vergelijkende tabel met de voor- en nadelen per middel nuttig, evenals een bullet-lijst met situaties waarin danazol een voorkeur heeft. Dit zal helpen bij het maken van een geïnformeerde keuze.

FAQ-sectie (kort, praktisch—gebruik lijstformat)

• Is danazol in Nederland verkrijgbaar? Ja, vaak via recept en soms via import. Controleer Apotheek.nl of het CBG.
• Wordt danazol vergoed? Dit hangt af van de indicatie, verzekeraar en medische noodzaak (Zvw). Vraag toestemming.
• Wat zijn veelvoorkomende bijwerkingen? Androgene effecten zoals hirsutisme, acne, stemverdieping, amenorroe, gewichtstoename, en leverfunctiestoornissen - meld deze via Lareb.
• Kan ik zwanger worden tijdens behandeling? Nee, zwangerschap is een contra-indicatie; gebruik betrouwbare anticonceptie.
• Hoe rapporteer ik bijwerkingen? Meld bijwerkingen via Lareb.nl of aan je apotheker/arts; zorg voor een goede beschrijving en medicatiegegevens.

Richtlijnen voor correct gebruik (opslag, missed dose, monitoring)

Bewaar danazol bij een temperatuur tussen 15–25°C, beschermd tegen vocht en licht. Als een dosis wordt vergeten, neem deze dan zo snel mogelijk in, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis; verdubbel de dosis niet.

Bij overdosering is ondersteunende zorg noodzakelijk en kan spoedeisende medische hulp vereist zijn bij ernstige symptomen zoals hevig braken of abnormale bloedingen. Monitoring is cruciaal, met baseline- en vervolgcontroles voor leverfuncties, lipiden, hematologie en tromboserisicofactoren. Meld bijwerkingen systematisch aan Lareb.

Anticonceptie is van groot belang tijdens de behandeling, en blijft noodzakelijk tot er overleg met een specialist is gepleegd, vanwege het risico op masculiniserende effecten. Apothekers bieden begeleiding over interacties, opslag en waarschuwingen. Voor aanvullende informatie kunnen patiënten Apotheek.nl gebruiken voor folders en KNMP voor apothekerbeschrijvingen.

Een checklist voor de patiënt met monitoringstijden en waarschuwingen kan waardevol zijn, alsook een definitielijst met opslag- en overdoseringinstructies.