Glucophage Xr

Basic Glucophage XR Information

• INN (International Nonproprietary Name): Metformin hydrochloride
• Brand names available in Netherlands: Glucophage XR, Metformine Teva Retard
• ATC Code: A10BA02
• Forms & dosages: Extended-release tablets of 500 mg, 750 mg, and 1000 mg
• Manufacturers in Netherlands: Merck Sante S.A.S, Teva, Sandoz, Zentiva, Mylan
• Registration status in Netherlands: Prescription only
• OTC / Rx classification: Rx only

Laatste Onderzoeksinzichten

Recente reviews en longitudinale studies bevestigen dat verlengde afgifte-metformine (Metformin hydrochloride, INN) effectief HbA1c verlaagt en glykemische variabiliteit reduceert bij type 2 diabetes. Dit heeft een gunstig profiel voor gastro-intestinale neveneffecten in vergelijking met directe afgifte. Real data benadrukt de beschikbaarheid van ER-tabletten van 500 mg, 750 mg en 1000 mg. In het bijzonder wordt de 1000 mg ER (glucophage xr 1000) vaak gebruikt voor once-daily regimes om de therapietrouw te verbeteren.

Meta-analyses tonen vergelijkbare cardiovasculaire uitkomsten ten opzichte van andere orale middelen, met een lage incidentie van ernstige bijwerkingen. Lactic acidosis blijft zeldzaam, maar is kritisch. In de Nederlandse context ondersteunen de NHG-richtlijnen metformine als eerstelijnsbehandeling, waarbij monitoring van eGFR en B12 wordt aangeraden.

Praktische onderzoeksaanbevelingen suggereren dat titratietrajecten van 500 mg per week de tolerantie optimaliseren. Patiëntgerichte trials tonen aan dat er betere naleving is bij XR-formuleringen. De voorkeur voor real-world data en observatiestudies is toegenomen; gegevens van huisartsenregistraties in Nederland worden gebruikt om effectiviteit en veiligheid buiten klinische trials te bevestigen.

• Verlengde afgifte-metformine verlaagt HbA1c
• Glucophage XR 1000 bevordert therapietrouw
• Ondersteuning door NHG-richtlijnen
• Monitoring van eGFR en B12 aangewezen
• Real-world gegevens zijn cruciaal voor effectiviteit

Samenstelling en merkenlandschap (INN, CBG-status)

Metformin hydrochloride is de internationale generieke naam (INN) voor een veelgebruikte medicatie in de behandeling van type 2 diabetes.

Het valt onder de ATC-code A10BA02, wat aangeeft dat het een biguanide is, bedoeld voor orale antihyperglycemie.

De vorm waarin metformine vaak wordt aangeboden, is de ER-tablet (extended-release) in diverse doseringen: 500 mg, 750 mg en 1000 mg. De verpakking kan variëren van blisters tot flessen met 30 tot 120 tabletten.

Het meest bekende merk is Glucophage XR, maar er zijn vele generieke versies beschikbaar, zoals Metformine Teva Retard, geproduceerd door bedrijven zoals Sandoz, Teva, Zentiva, Mylan, KRKA en Sun Pharma. In Nederland kunnen generieke varianten van metformine zonder recept worden aangeschaft.

De registratie en bijsluiters van deze medicatie worden gereguleerd door het CBG en de EMA. Het is goed om te weten dat Glucophage XR alleen op recept verkrijgbaar is.

Apotheken hebben meestal de mogelijkheid om generieke versies te leveren, tenzij de arts of de patiënt specifiek het merk wil dat is voorgeschreven. Dit maakt het handig wanneer lokale richtlijnen helpen bij de apotheekvoorraad en substitutie.

Een vergelijkingstabel met merken zoals Glucophage XR 750 en Glucophage XR 1000, hun vormen en verpakkingsformaten kan nuttig zijn bij de keuze. Informatie van fabrikanten, zoals de originator Merck Sante S.A.S, evenals gegevens over generieke producenten, beïnvloeden eveneens de prijs en beschikbaarheid.

Daarnaast bieden richtlijnen van het NHG en CBG waardevolle informatie aan zorgverleners, terwijl apotheken, zoals die op Apotheek.nl, advies en alternatieven geven.

Contra-indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Het is belangrijk te weten dat er absolute contra-indicaties zijn voor het gebruik van metformine. Deze zijn onder andere een eGFR van minder dan 30 mL/min/1,73 m², acute of chronische metabole acidose, ernstige leverfunctiestoornissen, en bekende overgevoeligheid voor metformine.

Er zijn ook relatieve contra-indicaties waar voorzichtigheid geboden is. Personen met dehydratie, acute hartfalen of alcoholmisbruik moeten extra aandacht krijgen.

Bij het gebruik van iodinated contrastmiddelen tijdens procedures zoals CT-scans wordt aangeraden de medicatie tijdelijk te staken. Dit is een cruciale stap die ook benadrukt wordt in recente registraties van Lareb, waar voornamelijk gastro-intestinale klachten en soms een vitamine B12-tekort naar voren komen bij langdurig gebruik.

Hoewel ernstige bijwerkingen zoals lactaatacidose zeldzaam zijn, moeten deze altijd onmiddellijk gemeld worden. Apothekers en huisartsen zijn aangespoord om meldingen te doen bij Lareb om nieuwe risico's in kaart te brengen.

Bij oudere patiënten is het noodzakelijk om regelmatig de nierfunctie te controleren, vooral tijdens ziekenhuisopnames waar medicatie vaak tijdelijk wordt gestopt.

Doseringrichtlijnen

De startdosering voor volwassenen is doorgaans 500 mg, eenmaal per dag, bij het avondmaal. opbouw vindt plaats door elke week met 500 mg te verhogen, afhankelijk van de verdraagbaarheid, tot een maximum van 2000 mg per dag, verdeeld over 1 tot 2 doses.

Voor de XR-formuleringen zoals glucophage xr 750 en glucophage xr 1000 is het doel om de medicatie eenmaal daags in te nemen, hoewel sommige patiënten twee doses gebruiken bij hogere totale dagelijkse doseringen.

Bij kinderen vanaf 10 jaar moet de behandeling gestart worden met 500 mg en kan deze worden verhoogd tot een maximum van 2000 mg per dag, onder specialistische controle.

Aanpassing van de dosering is cruciaal; niet starten bij een eGFR van 30–45 mL/min/1,73 m² zonder advies van een specialist, en bij een dalende nierfunctie moeten de doseringsfrequentie of de medicatie gestopt worden.

Bij milde gastro-intestinale klachten kan een langzamere titratie nuttig zijn, en innemen bij de maaltijd kan ook aanbevelenswaardig zijn. Het is eveneens belangrijk om regelmatig de nierfunctie en HbA1c elk 3 tot 6 maanden te monitoren, met jaarlijkse controle van vitamine B12 of bij symptomen.

Als een dosis vergeten is, kan deze ingenomen worden, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Dubbel innemen is echter niet toegestaan.

Overzicht van interacties (voeding, alcohol, veelvoorkomende geneesmiddelinteracties in Nederland)

Bij het gebruik van Glucophage XR, dat metformine hydrochloride bevat, zijn er verschillende interacties waar patiënten alert op moeten zijn.

Alhoewel metformine relatief weinig farmacokinetische interacties vertoont, zijn er klinisch relevante zaken om te overwegen:

• Alcohol: Overmatig gebruik verhoogt het risico op lactaatacidose. Het is verstandig patiënten te adviseren alcohol te matigen of te vermijden, vooral tijdens acute ziekte.
• Iodinated contrastmiddelen: Deze kunnen de nierfunctie acuut aantasten. Het tijdelijk stoppen van metformine volgens de eGFR-richtlijn is aan te raden voor procedures.
• Nierfunctie beïnvloedende medicatie: Geneesmiddelen zoals NSAID’s, sommige ACE-remmers en diuretica verhogen het risico op metformine-accumulatie. Monitor in deze gevallen zorgvuldig.
• Combinatie met andere hypoglycemische middelen: Het gelijktijdig gebruik met sulfonylureumderivaten of insuline kan het risico op hypoglykemie verhogen, vooral bij ouderen.
• Cimetidine: Dit geneesmiddel kan de afvoer van metformine verminderen; regelmatig monitoren is noodzakelijk.
• Voeding: Het innemen van metformine bij het avondmaal kan gastrointestinal klachten verminderen en de algehele tolerantie verbeteren.

In de Nederlandse praktijk controleren apotheken en huisartsen medicatierecords via HIS/SAFIR, waarbij veelvoorkomende interacties worden gecontroleerd bij verstrekking. Het is aan te raden dat patiënten een actuele medicatielijst meenemen bij elk zorgcontact.

Culturele percepties en patiëntgewoonten (Thuisarts.nl, feedback van de Consumentenbond)

Patiënten in Nederland zijn vaak goed geïnformeerd over metformine, mede dankzij bronnen zoals Thuisarts.nl en de Consumentenbond. Metformine wordt verfijnd gezien als een “standaard” tweede-liniemedicijn met vaak acceptabele bijwerkingen.

Patiëntfeedback via de Consumentenbond en apotheekreviews richt zich op GI-klachten als grootste obstakel voor therapietrouw. XR-versies, zoals glucophage XR 750 en 1000, ontvangen positieve reacties omdat ze leiden tot minder maag-darmproblemen en een eenvoudiger eens-dagelijks regime.

De culturele dimensie van geneesmiddelvertrouwen speelt hierbij een grote rol. Huisartsen nemen de tijd om levensstijl en medicijnkeuze in een gezamenlijk besluitvormingsproces te bespreken. Apotheekkedens zoals Etos en Kruidvat bieden geen receptgeneesmiddelen aan, maar apotheeknetwerken zoals Apotheek.nl verstrekken gedetailleerde informatie.

Bijsluiters, CBG-keurmerken en meldingen via Lareb verhogen de bereidheid tot het melden van bijwerkingen. Patiënten waarderen duidelijke instructies over innametijden en transparantie van kosten via zorgverzekeraars.

Beschikbaarheid en prijsstructuren (apotheek.nl, verzekeringsdekking)

Glucophage XR is receptplichtig in Nederland en gemakkelijk te verkrijgen via huisartsenrecept in apotheken. Apotheek.nl en lokale apotheken bieden actuele voorraadinformatie aan. De prijzen variëren tussen merk- en generieke versies.

Generieke Metformine XR, zoals die van Teva en Sandoz, zijn vaak goedkoper en vergoedbaar binnen de basisverzekering onder de Zorgverzekeringswet, afhankelijk van het preferentiebeleid van de verzekeraar en GVS-status.

Patiënten kunnen te maken krijgen met een eigen risico of eigen bijdrage, afhankelijk van hun verzekeringspolis. Apothekers geven uitleg over substitutie. Tevens bieden ketens en online apotheken herhaalservices en medicatiebewaking aan.

Voor uitzonderingen, zoals allergieën voor hulpstoffen, kan merkvoorkeur leiden tot afwijkende vergoedingen.

Vergelijkbare geneesmiddelen en voorkeuren

Belangrijke concurrenten van Glucophage XR zijn andere metformine ER-merken zoals Metformin Teva XR, Metformin Zentiva XR, en Metformin Sandoz XR. Daarnaast zijn er alternatieve klassen zoals DPP-4 remmers (sitagliptin) en SGLT2-remmers (zoals dapagliflozin en empagliflozin) die ook worden overwogen.

NHG-richtlijnen geven aan dat de keuze van medicatie afhankelijk is van het risicoprofiel, comorbiditeit, en natuurlijk kosten. Voor patiënten met GI-intolerantie kan de overstap van IR naar XR of een generieke XR-variant vaak de voorkeur hebben.

Als het gaat om kosteneffectiviteit, blijft generieke metformine de eerste keuze dankzij lage prijzen en bewezen effectiviteit. Bij de keuze van aanvullende middelen wordt rekening gehouden met extra cardiorenaal voordeel.

Apothekers en huisartsen houden rekening met merkvoorkeur, beschikbaarheid van glucophage XR 750 en 1000, en de voorkeur van de patiënten bij substitutie.

FAQ-sectie

Mag ik glucophage xr innemen tijdens de zwangerschap?
Overleg altijd met de arts. In sommige gevallen blijft metformine onder specialistisch toezicht mogelijk, maar dit is altijd een individuele afweging.

Kan ik overschakelen van metformine IR naar glucophage xr 1000?
In de meeste gevallen kan dit. Een arts of apotheker adviseert over de equivalente totale dagelijkse dosis en een langzamere titratie om GI-klachten te minimaliseren.

Wat te doen bij een gemiste dosis?
Neem de dosis in zodra je eraan denkt, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis. Dubbeldoseren is niet aan te raden.

Wanneer moet ik mij melden aan Lareb?
Alle onverwachte of ernstige bijwerkingen, zoals tekenen van lactaatacidose of ernstig vitamine B12-tekort, dienen te worden gemeld aan Lareb, met ondersteuning van de apotheker.

Dekking via verzekering?
In veel gevallen is de medicatie vergoed binnen de basisverzekering; raadpleeg de polis voor meer details.

Richtlijnen voor correct gebruik

Bewaar Glucophage XR bij kamertemperatuur (20–25°C) en beschermd tegen vocht in de originele verpakking. Neem de tablets bij het avondmaal in om GI-bijwerkingen te verminderen.

Volg de voorgeschreven titratie: begin met 500 mg en verhoog met 500 mg per week, tot maximaal 2000 mg per dag. Zorg voor monitoring van eGFR vóór de start en periodiek, ten minste jaarlijks, en monitor HbA1c elke 3–6 maanden.

Bij gepland contrastonderzoek is overleg met de behandelende arts noodzakelijk, want tijdelijk stoppen kan vereisen. Bij tekenen van overdosis of lactaatacidose zoals sufheid, spierpijn of ademhalingsproblemen, is het cruciaal om direct medische hulp in te schakelen.

Meld bijwerkingen bij Lareb en bespreek kosten en vergoedingsvragen met een apotheker en zorgverzekeraar binnen de Zorgverzekeringswet. Voor patiënteducatie kan verwezen worden naar Thuisarts.nl en de bijsluiter van CBG.