Grifulvin

Basic Grifulvin Information

• INN (International Nonproprietary Name): Griseofulvin
• Brand names available in Netherlands: Grifulvin V, Gris-PEG, Fulvicin P/G, Griséofulvine, Griseofulvina
• ATC Code: D01AA08
• Forms & dosages: Tablets (125/250/500 mg), Oral suspension (125 mg/5 mL)
• Manufacturers in Netherlands: Teva, Mylan, Actavis, Pedinol, Schering-Plough
• Registration status in Netherlands: Rx-only
• OTC / Rx classification: Prescription only medicine (Rx)

Laatste Onderzoeksinzichten

Recente literatuur bevestigt dat griseofulvine een fungistatisch middel blijft dat een specifieke waarde behoudt bij tinea capitis en bepaalde recalcitrante dermatofytosen. Desondanks is het in veel indicaties vervangen door moderner werkzame middelen zoals terbinafine en azolen. Belangrijke onderzoeksbevindingen tonen aan dat griseofulvine een lagere efficiëntie vertoont bij de behandeling van onychomycose vergeleken met terbinafine en itraconazol. Het heeft echter een duidelijke effectiviteit bij infecties veroorzaakt door *Microsporum* en sommige *Trichophyton* varianten die de hoofdhuid aantasten. Deze middelen verschillen ook farmacokinetisch, waarbij microcrystallijne en ultramicrocrystallijne formuleringen verschillende absorptie- en behandelduur-effecten hebben. De veiligheidsdata wijzen op hepatotoxiciteit en teratogeniciteit als kernrisico's. Dit roept de noodzaak op voor beperkte beschikbaarheid en supervisie volgens EMA/CBG-achtige beoordelingskaders. De praktische implicatie is dat griseofulvine evidence-backed is voor specifieke pediatrische scalp-infecties, maar het is niet langer de eerste keuze voor veel nagel- en huidinfecties. Tabel: Vergelijking van Griseofulvine met Terbinafine/Itraconazol | Kenmerk | Griseofulvine | Terbinafine/Itraconazol | |-----------------------|----------------------------------|---------------------------------------| | Effectiviteit | Specifiek voor Microsporum | Hogere efficiëntie bij onychomycose | | Behandelduur | 4-6 weken voor hoofdhuid | Kortere behandelduur | | Bijwerkingen | Hepatotoxiciteit, teratogeniciteit| Minder risico's | Griseofulvine heeft de ATC-code D01AA08 en is onder andere beschikbaar in formuleringen zoals tabletten en orale suspensies.

Klinische Effectiviteit In De Nederlandse Context

Volgens de NHG-richtlijnen wordt een orale behandeling aangeraden voor tinea capitis bij kinderen. De keuze van het middel hangt af van het type schimmel (pathogen) en de beschikbaarheid van de middelen. Griseofulvine is in Nederland historisch gebruikt voor infecties door *Microsporum*, met name bij jonge kinderen. Het NHG-raamwerk benadrukt het belang van diagnostische methoden zoals kweken, KS (keratin-breaking assay) en het gebruik van de Woods lamp, evenals overleg met specialisten bij afwijkende gevallen. Huisartsen maken steeds minder gebruik van griseofulvine door de opkomst van terbinafine en itraconazol, maar kiezen dit middel nog steeds als dit in lijn is met NHG-aanbevelingen of microbiologische bevindingen. Bij het voorschrijven van griseofulvine is het essentieel om leverfuncties te controleren, het medicatiegeschiedenis van de patiënt te bekijken, een zwangerschapstest uit te voeren bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd, en de patiënt duidelijk te informeren over mogelijke interacties, waaronder die met anticonceptiva. Checklist voor huisartsen:

• Diagnostisch onderzoek (kweek, KS, Woods lamp)
• Controle van contra-indicaties
• Monitoring van leverfuncties

Bijwerkingen en negatieve effecten moeten ook nauwlettend in de gaten gehouden worden. De standaard doseringen voor een behandeling van de hoofdhuid liggen tussen de 4 en 6 weken.

Contra-indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het voorschrijven van Griseofulvine is het essentieel om rekening te houden met contra‑indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen. Absolute contra-indicaties omvatten onder andere:

• Bekende overgevoeligheid voor Griseofulvine of hulpmiddelen in de formulering.
• Ernstige leverziekten, waarbij het risico op bijwerkingen toeneemt.
• Porfyrie, een stofwisselingsstoornis die de werking van het medicijn kan beïnvloeden.
• Zwangerschap, vanwege het teratogene risico voor de ongeborene.

Daarnaast zijn er relatieve contra-indicaties zoals:

• Systemische lupus erythematodes, wat de effectiviteit en veiligheid kan beïnvloeden.
• Ernstige nier- of leverfunctiestoornissen, die nauwlettend gemonitord moeten worden.
• Interactie-risico met orale anticonceptiva en anticoagulantia zoals warfarine, door inductie van CYP‑enzymen.

In de Nederlandse praktijk is het van groot belang om vermoedelijke bijwerkingen te rapporteren aan Lareb. Veel gemelde bijwerkingen omvatten GI-klachten, huiduitslag en fotosensitiviteit. De data van Lareb benadrukken de noodzaak van educatie over het handelen bij ernstige symptomen en de stopzetting van de behandeling.

Bij gebruik van Griseofulvine dienen ook baseline leverfuncties vastgesteld te worden en herhalingen te gebeuren bij klachten. Contraceptieve counseling is cruciaal, met advies om een extra barrièremethode te gebruiken tijdens en tot 1 maand na de behandeling. Het is raadzaam een checklist en flowchart op te stellen voor contra-indicaties en meldingen aan Lareb.

Doseringrichtlijnen

Voor een goede behandeling zijn standaarddoseringen van Griseofulvine volgens indicatie heel belangrijk. Voor volwassenen varieert de dosering tussen 500–1000 mg per dag, terwijl pediatrische patiënten 10–20 mg/kg/dag kunnen krijgen, met een maximum van 1 g. De specifieke dosering per indicatie is als volgt:

• Huidinfecties: 500–1000 mg gedurende 2–4 weken.
• Hoofdhuid: 500–1000 mg gedurende 4–6 weken.
• Voeten: 4–8 weken.
• Nagels: 3–6 maanden, vaak tot 6 maanden continu gebruik.

Bij de keuze van formuleringen is het belangrijk om te kiezen tussen micro- en ultramicrocrystallijne vormen, afhankelijk van de absorptie en tolerantie van de patiënt. Voor jonge kinderen zijn suspensies beschikbaar (125 mg/5 mL).

Praktisch advies voor inname omvat dat een maaltijd met vet de absorptie bevordert. Bij een vergeten dosis dient geen dubbele dosis genomen te worden. Het is nuttig om een doseringstabel en voorbeeldberekeningen voor kinderen (mg/kg) beschikbaar te hebben voor zorgverleners.

Overzicht van interacties

Griseofulvine kan de leverenzymen (CYP) induceren, wat belangrijke interacties met andere geneesmiddelen tot gevolg kan hebben. Dit leidt tot een verminderde effectiviteit van hormonale anticonceptiva en kan de INR van vitamine K-antagonisten, zoals acenocoumarol en warfarine, verlagen.

Verder zijn ook interacties met barbituraten, ciclosporine en sommige antiepileptica gerapporteerd. Het is ook belangrijk om alcoholconsumptie te matigen vanwege het hepatotoxische potentieel van Griseofulvine; dit is geen absolute contra‑indicatie, maar vraagt wel monitoring.

Wat betreft voedingsinteracties, vetrijke maaltijden verhogen de absorptie van het medicijn, dus een consistente inname is aan te raden. Apothekers in Nederland spelen een belangrijke rol door patiënten te informeren over deze interacties en huisartsen moeten deze documenteren in het EPD. Bij polymedicatie is overleg met een klinisch farmacoloog of apotheker aan te raden. Het is aan te raden een interactielijst en signaleringsregels voor het EPD te creëren.

Culturele percepties en patiëntgewoonten

In Nederland is het vrij gebruikelijk dat patiënten eerst online informatie zoeken over medische aandoeningen. Websites zoals Thuisarts.nl bieden begrijpelijke uitleg over ringworm en de bijbehorende behandelingen. De Consumentenbond behandelt thema's zoals toegankelijkheid en prijsvergelijkingen bij e-apotheken, waardoor patiënten goed geïnformeerd beslissingen kunnen nemen.

Culturele percepties zijn ook cruciaal. Er bestaat vaak wantrouwen tegen langdurige orale behandelingen, vooral bij ouders van jonge kinderen. Hierdoor geven ze de voorkeur aan lokale remedies en snelle oplossingen. Apothekersketens zoals Etos en Kruidvat dragen bij aan publieke voorlichting, hoewel Griseofulvine receptplichtig is en daardoor vaak minder zichtbaar in drogisterijen.

Heldere communicatie met patiënten is belangrijk. Duidelijke instructies over zwangerschap, anticonceptie, mogelijke bijwerkingen en melding aan Lareb kunnen zorgen verminderen en de therapietrouw verhogen. Het is nuttig om een patiëntvriendelijke FAQ-lijst en flowchart op te stellen, evenals een korte bullet-lijst met links naar relevante informatie op Thuisarts.nl.

Beschikbaarheid en prijsstructuren

Griseofulvine, ook bekend als grifulvin, is uitsluitend op recept verkrijgbaar en kan bij apotheken besteld worden. Op Apotheek.nl zijn vaak de beschikbare doseringen te vinden, zoals tabletten van 125 mg, 250 mg en 500 mg, evenals suspensies van 125 mg/5 ml. De prijsstructuur varieert afhankelijk van de leverancier en het merk, waarbij generieke versies meestal goedkoper zijn.

Onder de Zorgverzekeringswet (Zvw) geldt dat de vergoedingsregels afhankelijk zijn van het farmaceutische beleid en de GVS-lijst (Geneesmiddelen Vergoedsysteem). Veel orale antischimmelmiddelen, waaronder griseofulvine, vallen onder het eigen risico of vereisen een medische indicatie voor volledige vergoeding. Het is raadzaam voor patiënten om vooraf contact op te nemen met hun zorgverzekeraar en apotheek voor actuele prijs- en vergoedingsinformatie.

Een prijsoverzichtstabel kan helpen bij het vergelijken van de kosten tussen merk- en generieke middelen, wat essentieel is bij het maken van een keuze. Dit kan eveneens de beslissing vergemakkelijken als de vergoedingsmogelijkheden moeten worden gecontroleerd.

Vergelijkbare geneesmiddelen en voorkeuren

Er zijn verschillende concurrenten van griseofulvine in de markt, zoals terbinafine, itraconazol en fluconazol. Terbinafine wordt vaak als eerste keus aanbevolen bij onychomycose en diverse huidinfecties, dankzij de hogere fungicide activiteit en kortere behandelingsduur. Itraconazol is nuttig voor een breder spectrum van schimmelinfecties en nagelinfecties, terwijl fluconazol vooral wordt gebruikt voor bepaalde diepere candida-infecties, maar minder effectief is tegen dermatofyten.

In Nederland leiden de NHG-aanbevelingen en de beschikbaarheid tot een voorkeur voor terbinafine of itraconazol, maar griseofulvine blijft relevant, vooral bij specifieke pediatrische gevallen van Microsporum of als er contra-indicaties zijn voor alternatieven. Een vergelijkende tabel kan inzicht bieden in de werkzaamheid, behandelingsduur, contra-indicaties en mogelijke interacties tussen deze middelen.

FAQ-sectie

Er zijn verschillende veelgestelde vragen over griseofulvine:

• Is griseofulvine veilig tijdens de zwangerschap? Nee, het heeft een teratogene werking, dus het is belangrijk om het gebruik te vermijden en betrouwbare anticonceptie te gebruiken.
• Hoe snel werkt het? Klinische verbetering is meestal te zien na weken; bij hoofdhuidinfecties kan dit 4 tot 6 weken duren, terwijl nagels maanden nodig hebben voor herstel.
• Kan ik alcohol drinken tijdens de behandeling? Alcohol moet gematigd worden en de leverfunctie dient goed gemonitord te worden.
• Moet ik bloedtesten laten doen? Ja, baseline leverfuncties moeten gecontroleerd worden en bij eventuele klachten dient een hercontrole plaats te vinden.
• Waar meld ik bijwerkingen? Bijwerkingen kunnen gemeld worden bij Lareb.

Het is raadzaam om op de hoogte te zijn van deze antwoorden en extra informatie te verkrijgen via Thuisarts.nl of Lareb voor een completer overzicht.

Richtlijnen voor correct gebruik

Voor het correcte gebruik van griseofulvine zijn er enkele praktische richtlijnen die gevolgd dienen te worden:

• Bevestig de diagnose met een kweek of dermatologisch consult indien er onzekerheid is.
• Bespreek alternatieven met de patiënt.
• Start de dosering volgens het gewicht of indicatie.
• Adviseer inname bij een vette maaltijd voor een betere absorptie.
• Monitor leverfuncties en eventuele medicijninteracties.
• Geef contraceptieve counseling; gebruik de barrièremethode tijdens de behandeling en één maand na de laatste dosis.
• Documenteer alles in het EPD en verwijs door bij onvoldoende respons.

Patiëntmateriaal, zoals een korte leaflet met waarschuwingen, bijwerkingen en instructies voor het melden bij Lareb, is belangrijk. Apothekers dienen het medicatie-overzicht te controleren en zorgverzekeringsadvies te geven.

Stad	Regio	Leveringstijd
Amsterdam	Noord-Holland	5–7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5–7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5–7 dagen
Utrecht	Utrecht	5–7 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5–7 dagen
Groningen	Groningen	5–9 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5–9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5–9 dagen
Haarlem	Noord-Holland	5–9 dagen
Arnhem	Gelderland	5–9 dagen
Enschede	Overijssel	5–9 dagen
Zwolle	Overijssel	5–9 dagen
Leiden	Zuid-Holland	5–9 dagen
Amersfoort	Utrecht	5–9 dagen
Delft	Zuid-Holland	5–9 dagen