Medroxyprogesterone

Basic Medroxyprogesterone Information

• International Nonproprietary Name (INN): Medroxyprogesterone
• Brand names available in Netherlands: Depo-Provera, Depo-SubQ Provera, Provera
• ATC Code: G03AC06
• Forms & dosages: Injecties, tabletten
• Manufacturers in Netherlands: Pfizer, Teva, Mylan
• Registration status in Netherlands: Rx-registratie
• OTC / Rx classification: Prescription only

Laatste Onderzoeksinzichten Over Medroxyprogesterone (Medroxyprogesterone Acetate)

Contra‑indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het gebruik van medroxyprogesterone acetate zijn er belangrijke absolute contra-indicaties waar rekening mee gehouden moet worden. Dit omvat:

• Bekende of vermoede zwangerschap
• Actieve trombo-embolische aandoeningen
• Onverklaarde vaginale bloedingen
• Bekende of vermoede borstkanker of genitale kanker
• Ernstige leverziekte
• Overgevoeligheid voor medroxyprogesterone of hulpstoffen

Lareb-rapporten wijzen op frequent gemelde bijwerkingen zoals stemmingswisselingen, depressie en gewichtstoename. Het is essentieel om deze bijwerkingen te melden, vooral bij ernstige of onverwachte symptomen, zodat er adequate monitoring kan plaatsvinden. praktische aanbeveling hierbij is een contra-indicaties checklist te gebruiken en patiënten te verwijzen naar de Thuisartsenwijzer/NHG.

Relatieve contra-indicaties zijn onder andere een voorgeschiedenis van depressie, diabetes, hypertensie, hoge lipiden en osteoporose, vooral bij langdurig DMPA-gebruik. Voorlichting bij de start van de behandeling moet risicofactoren screenen en patiënten instrueren om contact op te nemen bij symptomen van trombose of ernstige leverfunctiestoornissen.

Een handige flowchart voor de triage van deze risico’s en een checklist voor het melden van bijwerkingen via Lareb kunnen de veiligheid van het gebruik van medroxyprogesterone acetate aanzienlijk verbeteren.

Doseringrichtlijnen en aanpassing (praktische instructies)

De dosering van medroxyprogesterone acetate varieert afhankelijk van de indicatie. Voor anticonceptie geldt dat de intramusculaire (IM) dosis 150 mg elke 12–13 weken is. Als alternatief kan een subcutane injectie van 104 mg elke 12–13 weken (Depo-SubQ Provera 104) worden toegepast.

Bij gynaecologische problemen zoals menorragie of endometriose wordt vaak een orale dosis van 5–10 mg per dag gegeven voor 5–10 dagen in cycli, startend op dag 16-21 van de cyclus. Voor oncologische indicaties kunnen de doseringen variëren van 200–400 mg IM wekelijks, aangepast aan de individuele situatie.

Als een injectie gemist wordt, moet deze zo snel mogelijk worden gegeven als dit binnen het aanbevolen interval valt. Bij meer dan 14 weken sinds de laatste IM-injectie is het belangrijk om een aanvullende barrièremethode te gebruiken en op zwangerschap te testen. Bij een gemiste orale dosis kan deze worden ingehaald, tenzij deze dicht bij de volgende dosering ligt; dubbele doses zijn niet toegestaan.

Bij patiënten met leverfunctiestoornissen moet voorzichtigheid worden betracht, en het gebruik van medroxyprogesterone acetate is gecontra-indiceerd bij ernstige leverziekte. In deze context is het nuttig een tabel met dosering per indicatie en een checklist voor gemiste doses en overdoses te hanteren.

Overzicht van interacties (voeding, alcohol, geneesmiddelen in NL)

Medroxyprogesterone acetate ondergaat voornamelijk metabolisme in de lever. Dit betekent dat geneesmiddelen die leverenzymen induceren, zoals bepaalde anticonvulsiva (bijvoorbeeld carbamazepine), rifampicine en sommige HIV-medicijnen, de systemische concentraties kunnen verlagen en zo de effectiviteit van de anticonceptie kunnen verminderen. In deze gevallen kan aanvullende anticonceptie of alternatieve middelen noodzakelijk zijn.

Hoewel alcohol en voeding geen directe, klinisch relevante invloed hebben op MPA, kunnen ze de algehele therapietrouw verminderen en bijwerkingen, zoals stemmingsstoornissen en leverbelasting, verergeren. Daarnaast kunnen interacties met andere hormonale middelen, zoals gecombineerde anticonceptiva, de oestrogeen-progestageenbalans beïnvloeden en dienen gecontroleerd te worden.

In de Nederlandse apotheekpraktijk is medicatiebeoordeling bij voorschrijven cruciaal. Het gebruik van een interactietabel in het elektronisch patiëntendossier kan hierbij helpen en inschatting versimpelen. Het aanleveren van een definitielijst en een compacte tabel met klinisch relevante interacties is aanbevolen.

Culturele percepties en patiëntgewoonten in NL

In Nederland is er een cultuur van gedeelde besluitvorming als het gaat om anticonceptie. Thuisarts.nl biedt standaard en begrijpelijke informatie over anticonceptiemethoden. Gebruikersreferenties benadrukken de behoefte aan voorspelbare bloedingspatronen en snelle reversibiliteit van anticonceptie.

Daarnaast krijgen apothekers en huisartsen centraal advies in het omgaan met culturele verwachtingen, bijvoorbeeld in relatie tot vruchtbaarheidwensen en religieuze overwegingen. Het is ook bekend dat sommige vrouwen bezorgd zijn over gewichtstoename en stemmingsverlies bij het gebruik van injectieve MPA. Deze zorgen kunnen invloed hebben op de acceptatie van deze contraceptievorm.

Toegankelijke Nederlandse bronnen met duidelijke informatie over vergoedingsregels (Zorgverzekeringswet) kunnen het vertrouwen vergroten. Aanbevelingen omvatten patiëntgericht taalgebruik, vertaalde folders en korte FAQ-video’s, waarbij de voorkeur uitgaat naar opsommingen en casuïstiek om culturele nuances te vertalen naar zorgkeuzes.

Beschikbaarheid en prijsstructuren in Nederland (apotheek.nl, verzekeringsdekking)

Medroxyprogesterone acetate, bekend als Depo-Provera, is in Nederland receptplichtig en kan worden verkregen via apotheken. Zowel grote ketens als lokale apotheken bieden het aan, met actuele voorraadinformatie beschikbaar via Apotheek.nl. De beschikbaarheid van merken zoals Depo-Provera en generieke middelen van Teva of Mylan kan afhankelijk zijn van voorraad en registratie.

Wat betreft de vergoeding van anticonceptie: voor jongeren onder de 18 jaar valt dit primair onder de basisverzekering via de Zorgverzekeringswet. Voor volwassen patiënten varieert de dekking per aanvullende verzekering, dus het is belangrijk om de specifieke polisvoorwaarden te controleren. Houd er rekening mee dat huisartsrekeningen voor toediening, zoals consulten en injecties, het eigen risico kunnen beïnvloeden.

De prijs kan verschillen tussen merk- en generieke versies, met generieke opties vaak goedkoper. Patiënten kunnen gebruik maken van apotheken en vergelijkingssites zoals Consumentenbond voor informatie over kosten en beschikbaarheid. Een handige suggestie is om een prijstabel samen met een stappenplan te gebruiken: voorschrift, afspraak voor de injectie, en vergoeding controleren.

Vergelijking met alternatieve progestogenen en voorkeuren in NL

Er zijn diverse alternatieven voor medroxyprogesterone acetate, zoals norethisteron, levonorgestrel (oraal, als IUD of implantaat), desogestrel en dienogest, plus gecombineerde anticonceptiva. Veel vrouwen in Nederland prefereren IUD's of implantaten van levonorgestrel vanwege hun langdurige werking en minder systemische bijwerkingen.

Wat betreft de voordelen van medroxyprogesterone acetate:

• Gebruiksgemak met een injectie om de 3 maanden
• Discretie en geen dagelijkse inname

Nadelen omvatten:

• Vertraagde terugkeer van vruchtbaarheid bij sommige gebruikers
• Mogelijk botverlies bij langdurig gebruik
• Hormonaal gerelateerde bijwerkingen

De keuze tussen deze opties wordt beïnvloed door medische contra-indicaties, leeftijd, kinderwens en voorkeur voor reversibiliteit. In de klinische praktijk is het belangrijk om te kiezen voor shared decision-making, ondersteund door een vergelijkingsschema dat effectiviteit, bijwerkingen, reversibiliteit en kosten naast elkaar zet.

Veelgestelde vragen (FAQ) over medroxyprogesterone acetate

Werkt medroxyprogesterone direct? Ja, de bescherming is onmiddellijk als de injectie binnen de aanbevolen periodes wordt gegeven; anders is een aanvullende barrièremethode nodig.

Hoe snel keer ik vruchtbaar terug? Meestal binnen 3–6 maanden, maar sommige vrouwen ervaren een vertraagde terugkeer. Het is goed om hierover vooraf te counselen.

Is het veilig bij borstkanker in de familie? Bekende of vermoede borstkanker is een contra-indicatie; dit moet besproken worden met een oncoloog of gynaecoloog.

Moet ik botdichtheid laten meten? Bij gebruik langer dan twee jaar en risicofactoren is monitoring aanbevolen.

Hoe meld ik bijwerkingen? Meld ernstige of ongewenste effecten via Lareb; ondersteuning is beschikbaar via apotheek en huisarts.

Mag ik alcohol gebruiken? Er is geen directe contra-indicatie, maar matiging wordt aanbevolen bij eventuele bijwerkingen zoals leverbelasting of stemmingsproblemen.

Richtlijnen voor correct gebruik en follow-up (praktisch stappenplan)

Hier is een praktisch stappenplan voor een goede toepassing van medroxyprogesterone acetate:

• Screening: Controleer medische voorgeschiedenis, contra-indicaties (zoals trombose, borstkanker) en medicatie-interacties.
• Informed consent: Bespreek effectiviteit, bijwerkingen, reversibiliteit en alternatieven.
• Toediening: Maak een afspraak bij de praktijk of apotheek voor veilige injectietechniek.
• Follow-up: Afspraak iedere 12–13 weken; bij afwezigheid van de injectie >14 weken extra zwangerschapstest en barrièremethode gebruiken.
• Langdurige monitoring: Overleg bij gebruik langer dan 2 jaar over botgezondheid; meld ernstige bijwerkingen aan Lareb.
• Vergoeding en administratie: Controleer Zorgverzekeringswet-dekking en stel consultkosten vast.

Het is aan te raden om een definitielijst, checklist en tabel met follow-up-intervallen op te nemen in patiëntenfolders en EPD-sjablonen.