Namenda

Basic Namenda Information

• INN (International Nonproprietary Name): Memantine
• Brand names available in Netherlands: Ebixa, Memantine Mylan
• ATC Code: N06DX01
• Forms & dosages: Tablets (5mg, 10mg), Oral Solution (10mg/mL)
• Manufacturers in Netherlands: Lundbeck, Mylan
• Registration status in Netherlands: Rx only
• OTC / Rx classification: Prescription only

Laatste Onderzoeksinzichten

Recente studies bevestigen dat memantine (INN: memantine) een NMDA-receptorantagonist is. Het biedt bescheiden klinische effecten voor patiënten met matige tot ernstige ziekte van Alzheimer. Verbeteringen in cognitie, gedrag of dagelijkse vaardigheden zijn vaak klein maar klinisch relevant voor sommige patiënten. Systematische reviews tonen een beperkte effectgrootte ten opzichte van placebo. Daarnaast is er een aanzienlijke heterogeniteit tussen trials wat betreft de uitkomstmaten en de duur van de studies. De combinatie van memantine met een acetylcholinesteraseremmer, zoals donepezil, kan extra voordelen bieden voor patiënten in de gevorderde stadia van de ziekte. Het veiligheidsprofiel van memantine blijft acceptabel. De meeste bijwerkingen zijn mild, met als veelvoorkomende klachten duizeligheid, constipatie en hoofdpijn. In Nederland richt de onderzoeksagenda zich op de real-world-effectiviteit van memantine, de impact op verpleeghuisopnames en de kosteneffectiviteit binnen de Zorgverzekeringswet. Een belangrijke data-highlight betreft de EMA/FDA goedkeuring van receptplicht en de beschikbaarheid van bestaande XR-formuleringen in Noord-Amerika. Er zijn diverse klinische onderzoeken uitgevoerd, en het kan nuttig zijn om de belangrijkste trials en hun uitkomsten tabellen. Dit geeft een visueel overzicht van effectgroottes en veiligheidspercentages. Door de relevante data en kennis kan approfonding van het gebruik van memantine ons helpen te begrijpen hoe deze behandeling potentieel de levenskwaliteit van patiënten kan verbeteren.

Contra-indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het gebruik van memantine zijn er enkele belangrijke contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen om in gedachten te houden.

De absolute contra-indicatie is een bekende hypersensitiviteit voor memantine of de hulpstoffen. Dit is cruciaal om ernstig nadelige reacties te voorkomen.

Wat betreft relatieve contra-indicaties, moet men rekening houden met ernstige nierinsufficiëntie. Bij een creatinineklaring (CrCl) van 5–29 mL/min is de maximale dosis 5 mg twee keer per dag. Ook een geschiedenis van epilepsie en aandoeningen die urine-alkalisatie veroorzaken kunnen van invloed zijn op de excretie van het medicijn.

Rapporten van Lareb in Nederland benadrukken het belang van monitoring bij kwetsbare ouderen. Meldingen van duizeligheid, verwardheid en valincidenten zijn belangrijk. Het is raadzaam om mobiliteit te monitoren en bijwerkingen via Lareb te rapporteren als deze zich voordoen.

Bij gelijktijdige behandeling met AChE-remmers is er extra waakzaamheid nodig vanwege mogelijke interacties. Het is nuttig om een checklist met contra-indicaties te hebben en te weten hoe en wanneer te melden bij Lareb.

Doseringrichtlijnen

Voor volwassenen met matige tot ernstige Alzheimer zijn er specifieke doseringrichtlijnen. De standaard startdosering is 5 mg eenmaal daags. Deze kan wekelijks met 5 mg worden verhoogd, totdat een maximum van 10 mg tweemaal daags (totaal 20 mg/dag) is bereikt.

Bij het gebruik van Namenda XR, dat niet op alle EU-markten beschikbaar is, begint men met een dosis van 7 mg eens per dag, met wekelijkse verhogingen tot maximaal 28 mg eendaags.

Bij ernstige nierinsufficiëntie (CrCl 5–29) bedraagt de maximale dosis eveneens 5 mg twee keer per dag.

Het gebruik van het medicijn bij kinderen is echter niet goedgekeurd, en het is van belang dat zorgverleners de tekenen van bijwerkingen monitoren, vooral bij de start en titratie van het medicijn. Dit kan inhouden:

• Menselijke assistentie bij de orale oplossing voor patiënten met slikproblemen
• Instructies voor mantelzorgers over wat te doen bij gemiste doses, zonder dubbeldoseringen

Het is handig om een doseringstabel te hebben met start- en weekschema's, evenals een korte FAQ-lijst voor mantelzorgers.

Overzicht van interacties

Memantine heeft relatief weinig farmacokinetische interacties, maar er zijn wel enkele klinische interacties van belang.

Middelen die urine-alkaliseren, zoals natriumbicarbonaat en sommige diuretica, kunnen de renal clearance verlagen en de plasmaconcentratie van memantine verhogen. Daarom is waakzaamheid geboden bij gecombineerd gebruik.

Bij gelijktijdig gebruik van andere NMDA-modulerende middelen of sterke urine-alkaliserende middelen is monitoring vereist. Alcohol kan ook het centrale zenuwstelsel dempen en het risico op duizeligheid of vallen verhogen. Het is verstandig om het advies op Thuisarts.nl te raadplegen met betrekking tot alcoholgebruik bij ouderen.

Interacties met cholinesteraseremmers zijn meer farmacodynamisch, wat betekent dat ze een verandering in het klinisch effect veroorzaken, eerder dan farmacokinetisch. Dit komt vaak voor in Nederland.

Een lijst met prioritaire interacties en een korte tabel met advies over vermijden, monitoren of dosering aanpassen is aan te raden.

Culturele percepties en patiëntgewoonten

In Nederland zoeken patiënten en mantelzorgers vaak informatie op Thuisarts.nl en via de Consumentenbond voor praktische tips en ervaringen rondom memantine.

De perceptie van memantine is doorgaans pragmatisch. Men verwacht eerder een stabilisatie van symptomen dan een volledig herstel.

De Consumentenbond wijst op het belang van toegankelijke informatie en transparante prijzen, alsook de behoefte aan communicatieve begeleiding van apothekers en artsen.

Populaire apotheekketens zoals Apotheek.nl en Etos/Kruidvat bieden gezondheidsvoorlichting, maar memantine blijft receptplichtig en is enkel via apotheken verkrijgbaar.

Een belangrijk aspect van de Nederlandse cultuur is de gedeelde besluitvorming met mantelzorgers. Daarbij is het gebruik van begrijpelijke folderinformatie van groot belang. Het is ook aan te raden om Thuisarts.nl te raadplegen voor patiëntvriendelijke uitleg.

Een definitielijst met patiëntbegrippen en een opsomming van betrouwbare informatiebronnen kunnen nuttig zijn.

Beschikbaarheid en prijsstructuren (apotheek.nl, verzekeringsdekking)

Memantine, ook bekend als Namenda, is in Nederland alleen op recept verkrijgbaar en is toegankelijk via reguliere apotheken en online apotheekportalen zoals Apotheek.nl. Merkproducten zoals Ebixa zijn beschikbaar, evenals generieke versies van fabrikanten zoals Mylan en Teva.

De vergoeding voor memantine valt onder de Zorgverzekeringswet. In specifieke gevallen wordt het gedeckt door de basisverzekering, afhankelijk van diagnose, indicatie en het farmacotherapeutisch beleid van zorgverleners en verzekeraars. Het is cruciaal dat patiënten hun eigen risico en het beleid van hun verzekeraar nagaan.

Prijsverschillen kunnen voortkomen uit generieke substitutie en inkoopstrategieën van apotheken. Het advies is om bij apotheekketens begeleiding te vragen voor prijsvergelijkingen. De Consumentenbond beveelt aan om prijzen te vergelijken en informatie bij de verzekeraar op te vragen.

Vergelijkbare geneesmiddelen en voorkeuren

Bij de behandeling van Alzheimer zijn er verschillende alternatieven beschikbaar. Acetylcholinesteraseremmers zoals donepezil (Aricept), rivastigmine (Exelon) en galantamine (Reminyl) zijn populaire keuzes.

Memantine, dat zich onderscheidt door zijn NMDA-mechanisme, wordt vaak gecombineerd met AChE-remmers bij gevorderde aandoeningen. In Nederland wordt de voorkeur voor medicatie bepaald door het NHG, richtlijnen en lokale specialistische adviezen.

Bij milde Alzheimer worden vaak AChE-remmers voorgeschreven, terwijl bij matig-ernstige tot ernstige gevallen memantine kan worden overwogen, al dan niet in combinatie. Er bestaat een combinatiepreparaat (Namzaric), maar de beschikbaarheid verschilt per EU-land.

FAQ-sectie

Er zijn veel vragen rondom het gebruik van Namenda. Hier zijn enkele antwoorden op de meest voorkomende zorgen van patiënten:

Helpt Namenda mijn partner? Bij matige tot ernstige Alzheimer kan memantine de symptomen stabiliseren, maar de resultaten zijn variabel.

Is het veilig voor ouderen met nierproblemen? Ja, er is een dosisaanpassing nodig bij ernstige nierinsufficiëntie (CrCl 5–29 mL/min: max 5 mg twee keer daags).

Mag ik alcohol gebruiken? Matiging is belangrijk, omdat alcohol het risico op duizeligheid en vallen kan verhogen.

Hoe rapporteer ik bijwerkingen? Bijwerkingen kunnen worden gemeld via Lareb en moeten ook besproken worden met de apotheek of arts.

Wordt het vergoed? Controleer de polis en het voorschrift; veelal worden kosten vanuit de basisverzekering vergoed onder bepaalde voorwaarden.

Meer informatie is te vinden op sites zoals Thuisarts.nl, Lareb, Apotheek.nl en de Consumentenbond.

Richtlijnen voor correct gebruik

Voor het gebruik van memantine, volg een strikt titratie-schema en geef duidelijke instructies aan mantelzorgers over dosering en bijwerkingen.

Bewaar tabletten bij kamertemperatuur (20–25°C) en zorg ervoor dat de orale oplossing beschermd is tegen licht. Bij slikproblemen, gebruik de orale oplossing met een doseringpipet.

Bij een gemiste dosis, neem deze zo snel mogelijk in, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis; dubbel nemen is niet toegestaan.

Het is aan te raden om regelmatig de nierfunctie van oudere patiënten te controleren, en om elke 3 tot 6 maanden de effecten op cognitie en gedrag te documenteren en te bespreken.

Meld bijwerkingen aan Lareb en noteer deze in het medicatieoverzicht (medicatiepaspoort).