Oxsoralen

Basic Oxsoralen Information

• International Nonproprietary Name (INN): Methoxsalen
• Brand Names Available in Netherlands: Oxsoralen
• ATC Code: L01XD03
• Forms & Dosages: Capsule, 10 mg
• Manufacturers in Netherlands: Temmler
• Registration Status in Netherlands: Rx-only
• OTC / Rx Classification: Prescription Only (Rx)

Laatste Onderzoeksinzichten

Recente literatuur bevestigt dat methoxsalen (INN: Methoxsalen; ATC L01XD03) effectief is als fotosensitizer bij PUVA-therapie voor vitiligo, psoriasis en sommige cutane T‑cell‑lymfomen wanneer gecombineerd met UVA. De veelgebruikte merknamen Oxsoralen en Uvadex worden vaak genoemd in studies en klinische richtlijnen, waarbij ziekenhuisgebruik en fotopherese in de hematologie worden benadrukt.

Belangrijke onderzoeksbevindingen tonen aan dat PUVA-therapie meestal leidt tot snellere repigmentatie van vitiligo en een langdurigere remissie bij psoriasis in vergelijking met placebo. Aan de andere kant brengt het gebruik van PUVA een verhoogd risico met zich mee op cumulatieve UV‑schade en huidkanker op langere termijn. Dit heeft geleid tot strikte voorschrijfvoorwaarden door de EMA en FDA, waarbij sommige indicaties zelfs beperkt of teruggetrokken zijn in bepaalde landen vanwege zorgen over de veiligheid.

Algemeen bewijs ondersteunt de specialistische inzet van deze therapieën in klinische of fototherapie-eenheden. Daarbij is er vaak een afweging nodig tussen de inzet van PUVA en alternatieven zoals narrowband UVB of topisch gebruik in de eerstelijnszorg.

Voor zorgprofessionals is het aan te raden een data-highlights tabel of een beknopte evidence-tabel op te stellen met samenvattingen van RCTs en carcinogeniteitsgegevens. Ethische en praktische adviezen benadrukken de noodzaak om deze therapieën alleen onder specialistische supervisie te gebruiken en met gedocumenteerde informed consent van de patiënt.

Conclusie

Hoewel methoxsalen een belangrijke rol speelt in de behandeling van verschillende huidaandoeningen, is voorzichtigheid geboden. Het is essentieel dat het gebruik van deze therapieën zorgvuldig wordt overwogen, rekening houdend met de mogelijke risico's en voordelen waarmee patiënten geconfronteerd kunnen worden.

Samenstelling en merkenlandschap (INN, CBG-status)

Methoxsalen

In de Europese Economische Ruimte (EEA) is de beschikbaarheid van methoxsalen soms beperkt of geregistreerd voor specifieke indicaties wegens veiligheidszorgen. Fabrikanten zoals Temmler, Pierre Fabre en Consilient zijn internationaal actief, met Uvadex als een veelgenoemde merkreferentie. De beschikbare vormen omvatten 10 mg capsules, infuusoplossingen (10 mg/5 mL of 1 mL) en soms topische behandelingen. De opname in ziekenhuisformularia in Nederland is vaak beperkt tot ziekenhuisapotheken.

Het is nuttig om een merk- en vormtabel op te stellen, zodat voorschrijvers snelle en duidelijke keuzes kunnen maken. Het is belangrijk om rekening te houden met aanbestedingen en ziekenhuisinkoop via ziekenhuisapotheken.

Contra-indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het voorschrijven van Oxsoralen dienen verschillende contra-indicaties in acht te worden genomen. Absolute contra-indicaties omvatten foto-overgevoeligheidsaandoeningen zoals lupus en porfyrie, een voorgeschiedenis van huidkanker, en bekende overgevoeligheid voor psoralenen. Dit geldt ook voor verdachte gevallen zoals aphakia, zwangerschap, en borstvoeding. Naast deze absolute contra-indicaties zijn er relatieve contra-indicaties zoals leverinsufficiëntie en het gelijktijdig gebruik van andere fotosensitizers.

Lareb is de aangewezen instantie in Nederland voor het melden van bijwerkingen. Het is cruciaal om patiënten te informeren over de risico’s van ernstige fotosensibiliteit, blaarvorming of veranderingen in de huid. Praktische voorzorgsmaatregelen zoals volledige huidcontroles voor de start van de behandeling, regelmatige dermatologische follow-up (vooral bij langdurig gebruik) en oogonderzoeken zijn essentieel om de veiligheid van de patiënt te waarborgen.

Gebruik altijd zonnebrillen om UV-bescherming te verzekeren na inname van methoxsalen en geef patiënten duidelijke richtlijnen voor noodmaatregelen bij overdosis of ernstige fotosensitiviteit. Het kan nuttig zijn om een checklist of definitielijst in voorschrijfformulieren op te nemen voor triage.

Doseringrichtlijnen

Voor de standaarddosering van Oxsoralen zijn er specifieke richtlijnen volgens actuele gegevens. Voor psoriasis wordt meestal een dosis van 0,6 mg/kg aanbevolen, terwijl voor vitiligo de dosis tussen de 0,4 en 0,6 mg/kg ligt, met inachtneming van de timing, die 1,5 tot 2 uur vóór UV-expositie moet plaatsvinden. Dit gewichtsdosering tabel is handig: <30 kg 10 mg, 30–50 kg 20 mg, 51–65 kg 30 mg, en zo verder tot >115 kg met 70 mg.

De behandelfrequentie varieert van 2 tot 4 keer per week, afhankelijk van de respons van de patiënt. In geval van cutane T-cel lymfoom is de dosering vaak geprotocolleerd en individueel aangepast. Kinderen worden meestal uitgesloten van behandeling door een specialist als gevolg van het mogelijke risico op langdurige bijwerkingen. Ouderen moeten voorzichtig beginnen met lage doses en intensief worden gemonitord.

Bij lever- en nierfunctiestoornissen ontbreekt robuuste farmacokinetische data, daarom is specialistisch advies aanbevolen. Indien een dosis is gemist en de UVA-sessie niet kan worden verplaatst, moet deze dosis worden overgeslagen; verdubbelen is niet toegestaan. Een tabel voor gewicht versus dosis en timing kan nuttig zijn voor gebruik in voorschrijfsystemen.

Overzicht van interacties met Oxsoralen

Oxsoralen, ofwel Methoxsalen, is een krachtige fotosensibiliserende stof die de gevoeligheid voor UV-straling verhoogt. Bij het gebruik van Oxsoralen is het cruciaal om alert te zijn op de mogelijke interacties met andere middelen. Vooral de combinatie met andere fotosensitieve stoffen kan problematisch zijn. Dit omvat onder andere:

• Enkele tetracyclines
• Sulfonamiden
• Bepaalde NSAID’s
• Topische furocumarine-houdende planten en extracten

Alcohol kan ook de reacties van de huid beïnvloeden en daarom is matiging aan te raden tijdens de behandeling. Interacties met specifieke CYP-enzymen zijn minder goed gedocumenteerd; het is aan te raden om een ziekenhuisapotheker te raadplegen bij polyfarmacie, zeker bij gebruik van antidepressiva, antipsychotica of antifungale middelen.

Voedingsadvies en fotosensibiliteit

Daarnaast is het advies om blootstelling aan bergamotolie of essentiële oliën die furocoumarinen bevatten te vermijden bij topicale toepassingen. Dit helpt om ongewenste huidreacties te voorkomen. Voor patiënt-specifieke interactiecontrole kan de apotheker in Nederland via Apotheek.nl een waardevolle bron zijn. Bij twijfel is farmacologisch overleg in het ziekenhuis altijd een goed idee, zodat de patiënt veilig behandeld kan worden.

Een checklist of interactietabel kan enorm helpen voor voorschrijvers en apothekers bij het minimaliseren van risicovolle combinaties.

Steden en Leveringstijden in Nederland