Verampil

Basic Verampil Information

• International Nonproprietary Name (INN): Verapamil
• Brand Names Available in Netherlands: Isoptin, Calan
• ATC Code: C08DA01
• Forms & Dosages: Tabletten, IV-oplossingen
• Manufacturers in Netherlands: Viatris, Teva, Abbott, Pfizer
• Registration Status in Netherlands: Rx-geregistreerd
• OTC / Rx Classification: Alleen op recept

Laatste Onderzoeksinzichten Over Verapamil

Verapamil (INN: Verapamil; ATC: C08DA01) blijft een veelbesproken onderwerp binnen recente klinische analyses, met name gericht op ritmestoornissen en migraineprofylaxe. De bewijskracht voor het gebruik van verapamil als primaire behandeling voor hypertensie is echter minder sterk in vergelijking met dihydropyridines zoals amlodipine. Recente clinische studies, waaronder gerandomiseerde gecontroleerde studies (RCT) en systematische reviews, tonen aan dat verapamil effectief is voor de behandeling van supraventriculaire tachycardie. Dit geldt zowel voor intraveneuze als orale toedieningsregimes. Daarnaast staat verapamil ook als een alternatief genoemd voor frequentiecontrole bij chronische atriale fibrillatie. Met betrekking tot migraineprofylaxe is het bewijs inconsistent. Sommige studies suggereren dat een dagelijkse dosis van 80 tot 160 mg, verdeeld over 2-3 inname momenten, effectief kan zijn om de frequentie van migraineaanvallen te verminderen. Echter, andere preventiemiddelen zoals propranolol hebben robuustere richtlijnondersteuning. Een belangrijk aspect in dit verband is de farmacokinetiek. De orale doseringen van verapamil variëren tussen 40 en 360 mg en er is ook een intraveneuze oplossing beschikbaar van 2,5 mg/mL in ampullen van 2 of 5 mL. Het levermetabolisme benadrukt dat er frequent interacties kunnen optreden en dat dosisaanpassingen noodzakelijk zijn. In Nederland richten vervolgonderzoeken zich op de veiligheid van verapamil bij patiënten met multimorbiditeit en polyfarmacie, vooral zoals toegepast in huisartsenpraktijken. Het is aanbevolen om een tabel op te nemen of datavisualisaties voor RCT-uitkomsten en effectgrootte om een helder overzicht te bieden van de effectiviteit van verapamil.

Klinische Effectiviteit In De Nederlandse Context

In de praktijk zijn huisartsen en landelijke richtlijnen zoals die van het NHG terughoudend in het voorschrijven van verapamil. Voor de behandeling van primaire hypertensie worden vaak eerstekeusmiddelen aangemoedigd, zoals thiazide-diuretica, ACE-remmers of amlodipine. Verapamil, als een niet-dihydropyridine, wordt minder vaak als eerste keuze genoemd. Dit is vooral te wijten aan de risico's op bradycardie en geleidingsstoornissen. Voor de behandeling van ritmestoornissen, zoals acute supraventriculaire tachycardie (SVT), adviseren het NHG en cardiologen een consult. IV-verapamil kan effectief zijn, maar dient onder toezicht te worden gegeven. Voor onderhoudsbehandeling bij atriale fibrillatie is een cardiologische afweging vereist. Data afkomstig uit apotheken en huisartsenpraktijken in Nederland tonen aan dat verapamil voornamelijk op advies van specialisten wordt voorgeschreven of bij patiënten met hartfalen en aritmie. Het is cruciaal dat artsen en apothekers zich houden aan de CBG- en EMA-geregistreerde indicaties en dat ze de richtlijnen volgen. Bij dit onderwerp zijn klinische beslisbomen en flowcharts bijzonder waardevol. Het gebruik van visuele hulpmiddelen helpt huisartsen om op een gestructureerde manier beslissingen rondom het voorschrijven van verapamil te nemen.

Indicaties En Uitgebreid Gebruik In Nederland

Verapamil wordt in Nederland voorgeschreven voor de behandeling van hypertensie, hoewel het minder vaak als eerstelijnsmiddel wordt gekozen. Het wordt ook gebruikt bij angina pectoris, supraventriculaire tachycardie en voor frequentiecontrole bij atriale fibrillatie en atriale flutter. Voor geselecteerde patiënten kan het ook ingezet worden voor migraineprofylaxe. De doseringen variëren, waarbij voor hypertensie meestal 80 tot 120 mg per dag wordt voorgeschreven, terwijl voor ritmestoornissen de dosering vaak tussen de 240 en 320 mg per dag ligt, verdeeld over meerdere doses. Bij acute omzetting is een intraveneuze bolus van 2,5 tot 10 mg gebruikelijk. Het gebruik bij pediatrische patiënten is zeldzaam en behoort vaak tot specialistische zorg. In de Nederlandse medische praktijk wordt verapamil vaak gestart of afgesteld in samenspraak met cardiologie, vooral in gevallen van comorbiditeit zoals hartfalen of AV-blok. Het kan waardevol zijn om een definitieslijst van indicaties en een tabel met doseringsbereiken per indicatie op te nemen om artsen te ondersteunen in hun besluitvormingsproces.

Samenstelling En Merkenlandschap

Verapamil is in Nederland geregistreerd via de EMA-procedures en is nationaal goedgekeurd door het CBG als een receptgeneesmiddel. Naast de generieke middelen zijn er ook verschillende merken beschikbaar, waaronder Isoptin in Europa en Calan in de VS. De formuleringen en doseringen zijn breed beschikbaar, met tabletten van 40, 80 en 120 mg, evenals een uitgebreide reeks van ER (extended release) formuleringen. De formuleringen variëren van normale tabletten tot capsules en intraveneuze oplossingen. Lokale fabrikanten zoals Viatris, Teva, en Pfizer bieden verschillende varianten aan, waarbij de verpakking vaak blisters zijn van 30 tot 100 stuks. Het is cruciaal dat apothekers specifiek het product en de vrijgavevorm vermelden op het recept. Het gebruik van verapamil is strikt gereguleerd en is alleen beschikbaar via recepten, wat betekent dat het niet over de toonbank kan worden gekocht. Het opnemen van een tabel die de merken, fabrikanten, verpakkingsformaten en de status bij het CBG weergeeft, kan verpleegkundigen en apothekers helpen bij het verstrekken van duidelijke en nauwkeurige informatie aan hun patiënten.

Contra‑indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het gebruik van verapamil is het cruciaal om op de hoogte te zijn van de absolute en relatieve contra‑indicaties. Enkele van de absolute contra-indicaties zijn:

• Ernstige hypotensie (<90 mmHg systolisch)
• Gevorderd AV-blok (tenzij er een pacemaker is)
• Sick sinus-syndroom (zonder pacemaker)
• Cardiogene shock
• Gedecompenseerd hartfalen
• Wolff-Parkinson-White-syndroom met atriumfibrilleren
• Bekende overgevoeligheid voor verapamil of zijn componenten

Daarnaast moeten er bijzonderheden worden genoteerd bij wederom relatieve voorzorgsmaatregelen, zoals leverfunctiestoornissen, nierinsufficiëntie, en bradycardie. Bij gebruik in combinatie met bètablokkers of digoxine is er een verhoogd risico op geleidingsstoornissen.

De recente rapportages van Lareb in Nederland wijzen op bijwerkingen zoals constipatie, duizeligheid en bradycardie als veelvoorkomende meldingen. Bij ernstige overdosering kunnen situaties ontstaan van hypotensie en circulatoire instabiliteit. Feedback van huisartsen en apothekers beveelt een dosisverlaging aan voor ouderen en monitoring in geval van leverziekten. Het benadrukken van het meldingsproces bij Lareb en CBG wordt aangeraden.

Voorgestelde aanbeveling omvat het gebruik van een checklist voor contra‑indicaties en een beslissingsregel voor stop of doorverwijzing.

Doseringrichtlijnen (huisartsen en cardiologen)

Bij verapamil zijn standaarddoseringen van belang in zowel de klinische praktijk als de richtlijnen van huisartsen en cardiologen:

• Voor hypertensie en angina: 80–120 mg PO, 3x per dag
• Voor onderhoudsregimes bij ritmestoornissen: 240–320 mg per dag, verdeeld over de dag
• Extended-release formuleringen: 120–360 mg, afhankelijk van het product en de dagelijkse dosis
• IV voor acute omzetting: 2,5–10 mg langzaam toegediend

Bij ouderen wordt geadviseerd om met een lagere dosis te beginnen. Bij leverfunctiestoornissen is het wenselijk de dosis te verlagen, gezien het uitgebreide levermetabolisme van verapamil. Instructies bij een gemiste dosis omvatten het inhalen, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis; nooit dubbeldoses nemen.

Bij een overdosering is het belangrijk dat acute behandelingen, zoals het toedienen van calciumgluca(a)nat, vasopressoren en ondersteunende maatregelen, snel worden gestart. Voor kinderen is gespecialiseerde gewichtsafhankelijke dosering essentieel.

Een tabel met duidelijke dosering per indicatie en formulering wordt als handig beschouwd.

Overzicht van interacties (voeding, alcohol, geneesmiddelen in NL)

Verapamil beïnvloedt en wordt beïnvloed door verschillende stoffen, wat leidt tot significante interacties. Het is een CYP3A4-substraat en een P-glycoproteïne remmer. Daarbij is grapefruitsap bekende voor het verhogen van plasmaconcentraties, terwijl sterke CYP3A4-remmers zoals clarithromycine en ketoconazol de blootstelling verhogen, wat leidt tot hypotensie en bradycardie.

Gelijktijdig gebruik met bètablokkers of digoxine kan ook geleidingsstoornissen en bradycardie verergeren, en verapamil verhoogt de digoxinespiegel, wat monitoring vereist. Statines zoals simvastatine kunnen ook hoger worden geconcentreerd; daarom zijn er beperkingen en aanbevelingen van CBG/EMA vastgesteld.

Matiging van alcoholgebruik is aan te raden, omdat het hypotensieve effecten kan verergeren. In de Nederlandse praktijk worden vaak combinaties met andere antihypertensiva, antistollingsmiddelen en statines gezien. Een farmaceutische check via lokale apotheken en Apotheek.nl is dan noodzakelijk.

Een interactietabel met risiconiveaus, managementstrategieën en alternatieven zoals amlodipine in plaats van verapamil wordt sterk aanbevolen.

Culturele percepties en patiëntgewoonten (Thuisarts.nl, Consumentenbond)

Patiënten in Nederland wenden zich vaak eerst tot Thuisarts.nl voor informatie. Deze website benadrukt het belang van veilige medicatiepraktijken en de bekendste bijwerkingen van calciumantagonisten zoals verapamil. De Consumentenbond en online fora rapporteren zorgen over bijwerkingen, vooral constipatie en sufheid, terwijl apotheken centrale informatiepunten zijn.

Apotheekketens zoals Etos en Kruidvat brengen geen receptgeneesmiddelen in de praktijk, maar patiënten verwachten duidelijke etikettering en bijsluiters in begrijpelijk Nederlands. Ook zijn nazorginstructies cruciaal. Huishoudpraktijken gebruiken sneltoetsen binnen het EPD voor medicatie-alerts, wat de toegankelijkheid van informatie bevordert.

Er is een sterke voorkeur voor shared decision-making en transparantie binnen vergoedingen volgens de Zorgverzekeringswet. Het gebruik van persona-lijsten met voorbeeldvragen en antwoorden kan helpen, evenals gegevens van de Consumentenbond die inzicht bieden in klachten en tevredenheid met verapamil.

Beschikbaarheid en prijsstructuren

Verapamil is in Nederland alleen op recept beschikbaar en kan enkel worden verkregen via apotheken. Diverse fabrikanten, zoals Viatris, Teva, Pfizer en Abbott, bieden zowel merk- als generieke versies aan van dit medicijn. Typische verpakkingen zijn blisters van 30, 50 of 100 tabletten, evenals IV-ampullen van 2 of 5 mL. Deze geneesmiddelen vallen onder de Zorgverzekeringswet, waardoor veel verapamil-preparaten vergoed worden vanuit het basispakket, mits voorgeschreven door een arts en geregistreerd. Echter, het eigen risico en de polisvoorwaarden van de zorgverzekeraar beïnvloeden de uiteindelijke kosten voor de patiënt.

Voor actuele beschikbaarheid en prijsvergelijkingen kunnen patiënten gebruikmaken van apotheek.nl en lokale apotheken. Het is ook verstandig om de voorkeurgenerieke lijst van de zorgverzekeraar te controleren. Kleine ketens zoals Etos en Kruidvat verkopen geen receptgeneesmiddelen, maar kunnen wel nuttige informatie en OTC-producten bieden.

Aanbeveling: Overweeg een tabel met prijsindicaties, verpakkingsformaten en vergoedingsvoorwaarden per soort verzekeraar. Dit kan helpen om inzicht te krijgen in de beschikbaarheid en kosten van verapamil.

Vergelijkbare geneesmiddelen en voorkeuren

Bij het zoeken naar alternatieven voor verapamil komen vergelijkbare middelen zoals diltiazem, amlodipine en nifedipine in beeld. Diltiazem, een non-dihydropyridine calciumkanaalblokker, wordt vaak ingezet bij ritmestoornissen, maar heeft een uniek interactieprofiel. Aan de andere kant zijn amlodipine en nifedipine dihydropyridines, die vooral gebruikt worden voor hypertensie en angina pectoris.

In Nederland baseren huisartsen hun keuze voor de behandeling vaak op comorbiditeit. Bij geleidingsstoornissen wordt verapamil soms vermeden; vaak geeft men de voorkeur aan amlodipine vanwege een eenvoudiger doseringsschema en minder bijwerkingen zoals perifere oedeem. De NHG-richtlijnen ondersteunen deze keuze. Wanneer in cardiologische settings specifieke aritmie-indicaties aanwezig zijn, blijft verapamil echter een waardevolle optie.

Aanbeveling: Een vergelijkingstabel van de verschillende middelen, inclusief indicaties, voor- en nadelen, en monitoringbehoeften kan nuttig zijn bij de keuze van therapie. Dit helpt bij het maken van opties in de apotheek.

FAQ-sectie

Veel patiënten hebben praktische vragen over verapamil. Hieronder enkele veelgestelde vragen met bijbehorende antwoorden:

• Is verapamil veilig bij hoge leeftijd? - Start met een lage dosis en monitor progressie.
• Mag ik grapefruitsap drinken? - Vermijd grapefruitsap vanwege effecten op CYP3A4.
• Hoe rapporteer ik bijwerkingen? - Bijwerkingen kunnen gemeld worden via Lareb.
• Wordt verapamil vergoed? - Meestal ja, mits op recept; controleer je polis.
• Kan ik mijn andere bètablokker blijven gebruiken? - Overleg met je arts vanwege het risico op bradycardie.

Bewaar tabletten altijd droog en onder een temperatuur van <25°C. Als een dosis wordt gemist, neem deze dan niet dubbel. Voor gedetailleerdere informatie is het nuttig om Thuisarts.nl, Apotheek.nl en Lareb te raadplegen.

Richtlijnen voor correct gebruik

Voor een veilige inzet van verapamil is het essentieel om duidelijke richtlijnen te volgen. Controleer altijd de indicaties en contra-indicaties volgens het CBG/EMA. Het kiezen van de juiste formulering is cruciaal - weet het verschil tussen ER (extended-release) en IR (immediate-release) om de effectiviteit te maximaliseren.

Bij de uitgifte controleren apotheken de bloeddruk, hartfrequentie, en leverfunctie, vooral bij aanpassingen in de dosering. Voor goede communicatie is het raadzaam om instructies over mogelijke bijwerkingen zoals constipatie of duizeligheid te geven. Documenteer medicatiebesprekingen in het EPD en verschaf patiënten een samenvatting van de medicatie met wat te doen bij hypotensiesymptomen. Het rapporteren van ernstige reacties dient te gebeuren via Lareb, met extra aandacht voor het gebruik bij zwangerschap of borstvoeding.

Aanbeveling: Een checklist voor uitgifte en monitoring kan helpen om het proces te vereenvoudigen en de patiëntveiligheid te waarborgen.

Stad	Regio	Bezorgtijd
Amsterdam	Noord-Holland	5–7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5–7 dagen
Utrecht	Utrecht	5–7 dagen
The Hague	Zuid-Holland	5–7 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5–7 dagen
Groningen	Groningen	5–9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5–9 dagen
Haarlem	Noord-Holland	5–9 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5–9 dagen
Arnhem	Gelderland	5–9 dagen
Zwolle	Overijssel	5–9 dagen
Amersfoort	Utrecht	5–9 dagen
Almere	Flevoland	5–9 dagen
Leiden	Zuid-Holland	5–9 dagen
Maastricht	Limburg	5–9 dagen