Zoloft

Basic Zoloft Information

• INN (International Nonproprietary Name): Sertraline
• Merknaam in Nederland: Zoloft
• ATC Code: N06AB06
• Vormen & doseringen: Tabletten 25/50/100 mg, orale concentratie 20 mg/mL
• Fabrikanten in Nederland: Pfizer, generieke fabrikanten
• Registratiestatus in Nederland: Alleen op recept
• OTC / Rx classificatie: Alleen op recept (Rx)

Laatste Onderzoeksinzichten

Recente meta-analyses bevestigen dat sertraline (merknaam: Zoloft) effectief is bij depressie, angststoornissen en obsessieve-compulsieve stoornis (OCD). De behandelrespons is vaak merkbaar binnen 1–4 weken en er is een duidelijke effectgroei te zien tot 6–12 weken. Dit geeft patiënten en zorgverleners hoop en verwachtingen van verbetering binnen een relatief korte tijd. Sertraline valt onder de klasse van de selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI) en is beschikbaar in verschillende doseringen, namelijk tabletten van 25, 50 en 100 mg, alsook als orale concentratie van 20 mg/mL. Bijwerkingen bij gebruik van Zoloft zijn iets minder prominent dan bij andere middelen zoals paroxetine, terwijl de effectiviteit bij sociale angst, paniekstoornis en posttraumatische stressstoornis (PTSD) vergelijkbaar is met andere SSRIs. Nieuwere studies richten zich op hoe individuen anders reageren op de medicatie. Genotypering van CYP-enzymen kan bij sommige patiënten verklaren waarom een standaard dosis van 50 mg onvoldoende is of waarom bijwerkingen vaker voorkomen. Het is belangrijk om te realiseren dat seksuele bijwerkingen en milde gastro-intestinale klachten vaker optreden, maar ernstige bijwerkingen komen zelden voor. Klinische studies tonen aan dat een onderhoudsbehandeling van enkele maanden tot jaren nodig kan zijn om een terugval te voorkomen. Voor patiënten met comorbide cardiovasculaire problemen zou sertraline een voorkeur kunnen hebben door het relatief gunstige interactieprofiel met andere medicijnen. Dit benadrukt het belang van een zorgvuldige monitoring en het overleg met een arts tijdens de behandeling.

Klinische Effectiviteit in de Nederlandse Context

In de praktijk van huisartsen in Nederland is de initiatie van antidepressiva, zoals sertraline, sterk afhankelijk van de NHG-richtlijnen. Deze richtlijnen adviseren het gebruik van medicatie bij patiënten met matige tot ernstige depressieve klachten of bij patiënten die eerder behandeld zijn voor vergelijkbare problemen. Gedeelde besluitvorming speelt een cruciale rol: huisartsen moeten het risico op zelfdoding inschatten en continu monitoren in de eerste vier weken na de start van de behandeling. Standaard startdoses zijn vaak 50 mg voor major depressive disorder (MDD); bij angststoornissen kan de behandeling soms beginnen met 25 mg en dan worden verhoogd tot 50 mg. Huisartsen verwijzen regelmatig patiënten naar Thuisarts.nl voor betrouwbare informatie, en maken gebruik van Apotheek.nl voor specifieke verstrekking van medicatie. De klinische effectiviteit van sertraline in Nederland blijkt tot nu toe in lijn met internationale data. Het is belangrijk om aandacht te besteden aan praktische uitdagingen zoals therapietrouw, bijwerkingen zoals misselijkheid en insomnie, en interacties met vaak gebruikte medicijnen zoals NSAID’s en anticoagulantia. Bijwerkingen dienen goed in de gaten gehouden te worden en het is aanbevolen om samen met de apotheek te werken en gebruik te maken van Lareb voor de rapportage van bijwerkingen. Deze aanpak zorgt voor effectieve monitoring en helpt om de zorg voor patiënten te optimaliseren.

Indicaties en Uitgebreid Gebruik

Sertraline is goedgekeurd voor verschillende aandoeningen, waaronder major depressive disorder (MDD), obsessieve-compulsieve stoornis (OCD), paniekstoornis, PTSD, sociale angst en premenstruele dysfore stoornis (PMDD). De indicatiespecificaties voor MDD en OCD liggen meestal tussen de 50 en 200 mg per dag, terwijl PMDD vaak wordt behandeld met 50 tot 150 mg per dag, afhankelijk van de fase van de cyclus. Desondanks kunnen huisartsen en specialisten ook off-label toepassingen zien bij comorbide angststoornissen en soms bij neuropathische pijnsensaties, maar dit gebeurt altijd na overleg en met geïnformeerde toestemming van de patiënt. Voor kinderen tussen de 6 en 12 jaar met OCD wordt aanbevolen te starten met 25 mg, waarbij strikte follow-up vereist is. De behandelduur varieert, maar meestal is de acute phase tussen de 6 en 12 weken. Na deze periode kan onderhoudsbehandeling noodzakelijk zijn, afhankelijk van het risico op terugval. Het is ook cruciaal om de mogelijke contra-indicaties van sertraline in overweging te nemen, zoals gelijktijdig gebruik van MAO-remmers en pimozide, én eventuele risico's tijdens zwangerschap en borstvoeding. Het is noodzakelijk dat zorgverleners hierover goed communiceren en risicobeoordelingen maken in overleg met gynaecologen of psychiaters om zo de beste zorg te bieden aan hun patiënten.

4. Samenstelling en merkenlandschap (INN, CBG-status)

De internationale niet-gepatenteerde naam (INN) voor dit antidepressivum is sertraline. In Nederland wordt sertraline voornamelijk onder het merk Zoloft verkocht, een product van Pfizer, naast tal van generieke opties. De beschikbaarheid van sertraline in Nederland wordt zorgvuldig gecontroleerd via registratiestatus bij het Centrale Geneeskundige Instituut (CBG) en goedkeuringen van de European Medicines Agency (EMA).

Merk	Vormen	Leverancier
Zoloft	Tabletten 25/50/100 mg, orale concentratie 20 mg/mL	Pfizer
Generieke versies	Tabletten 25/50/100 mg	Diverse fabrikanten

Sertraline is verkrijgbaar in verschillende doseringen: tabletten van 25 mg, 50 mg en 100 mg (filmomhulde, met score) en als orale concentratie van 20 mg/mL in een flesje van 60 mL. De ATC-code voor sertraline is N06AB06. Apotheken in Nederland zijn veelal afhankelijk van informatie van platforms zoals Apotheek.nl en het G-standaard systeem om hun voorraden en vergoedingen te beheren.

Let op: verpakkingen en excipiënten kunnen internationaal verschillen. Apotheken gebruiken vaak generieke vervangers op basis van beschikbaarheid en prijs. Voor patiënten is het verstrekken van Zoloft alleen mogelijk op recept (Rx) en is het niet beschikbaar in drogisterijen zoals Etos en Kruidvat, welke enkel consumenteninformatie over antidepressiva communiceren.

5. Contra-indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het gebruik van Zoloft zijn er enkele absolute contra-indicaties waar men op moet letten. Gelijktijdig gebruik van MAO-remmers, pimozide, en een bekende hypersensitiviteit voor sertraline of de excipiënten zijn situaties waarin voorzichtigheid geboden is.

• Gebruik van disulfiram bij de orale concentratie is ook contra-indicated.

Relatieve contra-indicaties zijn onder andere: bipolaire stoornis, epilepsie, ernstige leverinsufficiëntie en een verhoogde bloedingsneiging. Beoordelingen van Lareb geven aan dat er meldingen zijn van bijwerkingen, zoals seksuele disfunctie, slaapstoornissen, en zelden ernstige hyponatriëmie of serotoninesyndroom bij combinaties met andere medicijnen.

Bij ouderen wordt aangeraden om te starten met een lage dosis en het risico op vallen en hyponatriëmie te monitoren. Bij nieuwe of verergerende gedragsveranderingen is het aan te raden snel contact op te nemen met een arts.

6. Doseringrichtlijnen

De startdoses voor Zoloft zijn in principe standaard, maar het is belangrijk om deze af te stemmen op de klinische situatie van de patiënt. Voor major depressive disorder (MDD) wordt meestal gestart met 50 mg eenmaal daags, met een bereik van 50-200 mg en een maximale dosis van 200 mg.

Aandoening	Startdosering	Typische Range	Maximale Dosis
MDD	50 mg	50-200 mg	200 mg
OCD	50 mg	50-200 mg	200 mg
Panic Disorder, PTSD, Sociale Angst	25 mg (opgebouwd naar 50 mg)	50-200 mg	200 mg
PMDD	50 mg (continu of luteaal)	50-150 mg	150 mg

Bij kinderen met OCD is het advies om bij de leeftijd van 6-12 jaar te starten met 25 mg en op te bouwen tot een effectief minimum, zonder 200 mg te overschrijden. Bij lever- of nierinsufficiëntie is het belangrijk om laag te doseren of het toedieningsinterval te verlengen. Bij een gemiste dosis dient deze zo snel mogelijk ingenomen te worden, maar nooit dubbel te doseren.

Overdosering van Zoloft vereist directe medische zorg; symptomen kunnen somnolentie, braakneiging, tachycardie en agitatie omvatten. Bewustzijn van de behandelingsduur is ook cruciaal: effecten worden vaak binnen 1-4 weken waargenomen, maar een acute episode kan 6-12 weken duren om volledig aan te pakken.

Overzicht van interacties: voeding, alcohol en veelvoorkomende geneesmiddelinteracties in Nederland

Bij het gebruik van Zoloft (sertraline) is het belangrijk om op de hoogte te zijn van de mogelijke interacties. Deze kunnen zowel met andere geneesmiddelen als met voeding of alcohol optreden. Het is essentieel om te begrijpen wat deze interacties inhouden, vooral voor iemand die net begint met de behandeling.

Een van de meest relevante interacties van sertraline betreft MAO-remmers (MAOIs) en pimozide, die absoluut vermeden dienen te worden. De combinatie van sertraline met andere middelen die de serotonerge werking verhogen, zoals triptanen en andere antidepressiva, kan het risico op het serotoninesyndroom verhogen, een potentieel levensbedreigende aandoening.

Daarnaast is er een verhoogd bloedingsrisico wanneer Zoloft in combinatie met NSAID's of antistollingsmiddelen wordt gebruikt. Dit is vooral belangrijk voor mensen die al gevoelig zijn voor bloedingen.

Sertraline wordt gemetaboliseerd door CYP-enzyme; daarom kunnen krachtige CYP-remmers zoals fluvoxamine de blootstelling aan sertraline beïnvloeden. Deze interacties kunnen leiden tot onvoorspelbare bijwerkingen of effecten, wat een zorgwekkend aspect vormt van het medicijngebruik.

Wat betreft alcohol, wordt gematigde consumptie afgeraden bij het starten met Zoloft. Dit komt door de kans op verhoogde sedatie en verergering van depressieve symptomen. Het is raadzaam om adviezen van betrouwbare bronnen zoals Thuisarts.nl te raadplegen voor praktische tips.

De interacties met cannabis zijn minder duidelijk gedefinieerd. De effecten op stemming, angst en cognitieve functies kunnen onvoorspelbaar zijn, waardoor voorzichtigheid geboden is bij het combineren van deze stoffen.

Wat voeding betreft, zijn er geen sterke interacties, maar let op het gebruik van grapefruit met sommige SSRI's, waaronder sertraline; dit kan een mild effect hebben via CYP-inhibitie.

In de apotheek praktijken wordt gebruik gemaakt van systemen zoals de G-standaard om interactiealerts te checken, wat helpt om potentiële risico's bij het gebruik van Zoloft in combinatie met andere middelen in kaart te brengen.

Interactietabel & Waarschuwingen

Interacties	Risico’s	Aanbevelingen
MAOIs en pimozide	Levensbedreigend serotoninesyndroom	Absoluut vermijden
NSAID's/antistollingsmiddelen	Verhoogd bloedingsrisico	Voorzichtigheid bij gebruik
Alcohol	Verhoogde sedatie, verergering van depressie	Gematigde consumptie vermijden
Grapefruit	Verhoogde sertraline-blootstelling	Consumptie beperken

Steden en Leveringstijden in Nederland

Stad	Regio	Levertijd
Amsterdam	Noord-Holland	5–7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5–7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5–7 dagen
Utrecht	Utrecht	5–7 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5–7 dagen
Groningen	Groningen	5–9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5–9 dagen
Arnhem	Gelderland	5–9 dagen
Haarlem	Noord-Holland	5–9 dagen
Leiden	Zuid-Holland	5–9 dagen
Amersfoort	Utrecht	5–9 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5–9 dagen