Albendazol

Basic Albendazol Information

• INN (International Nonproprietary Name): Albendazole
• Brand names available in Netherlands: Zentel, Albenza, Eskazole, en generieke alternatieven.
• ATC Code: P02CA03
• Forms & dosages: Tabletten (200 mg, 400 mg), suspensies (100 mg/5 ml, 200 mg/5 ml, 400 mg/10 ml)
• Manufacturers in Netherlands: Diverse lokale en internationale fabrikanten.
• Registration status in Netherlands: Goedgekeurd door CBG/EMA
• OTC / Rx classification: Receptplichtig voor humane formuleringen.

Laatste Onderzoeksinzichten

Recente literatuur bevestigt dat albendazol (INN: Albendazole; ATC: P02CA03) effectief blijft tegen een breed scala aan nematoden en cestoden. De nieuwe systemische gegevens bieden sterkere onderbouwing voor doseringsoptimalisatie, vooral bij weke-deleninfecties en neurocysticercose. Studies hebben aangetoond dat de absorptie van albendazol toeneemt als het wordt ingenomen met een vetrijke maaltijd. Dit leidt tot een significante verbetering van zowel de klinische respons als de serumspiegels bij het gebruik van 400 mg tabletten. Desondanks zijn er aspecten van farmacovigilantie die niet over het hoofd gezien mogen worden. Er zijn meldingen van zeldzame maar ernstige bijwerkingen zoals hepatotoxiciteit en afwijkingen in het bloedbeeld. Daarom is het aanbevolen om leverfuncties regelmatig te controleren bij langdurig gebruik, zoals tijdens echinokokkose-regimes waarbij een dosis van 15 mg/kg/d wordt toegepast. Richtlijnen benadrukken ook dat combinaties met corticosteroïden en antiepileptica de effectiviteit kunnen beïnvloeden. Voor de Nederlandse praktijk is het belangrijk dat het NHG en het CBG bij gewijzigde aanbevelingen actuele adviezen publiceren. Bij het optreden van bijwerkingen wordt aangeraden dit te melden bij Lareb. Deze gegevens wijzen op de noodzaak van een goed monitoringsysteem en zorgvuldige instructies voor zowel artsen als patiënten. Indien je werkt met albendazol in een klinische setting, is het nuttig om op de hoogte te zijn van de meest recente richtlijnen en studies over dit medicijn.

Studie	Vondsten	Dosis
RCT 2022	Verbeterde absorptie met vetrijke maaltijd	400 mg
Observatiestudie 2023	Adverse events bij langdurig gebruik	15 mg/kg/d

Klinische Effectiviteit In De Nederlandse Context

Huisartsen in Nederland volgen de NHG-richtlijnen en Thuisarts.nl bij het beoordelen van indicaties en urgentie voor albendazol. Voor intestinale spoedinfecties zoals ascariasis, enterobiasis en ancylostoma is een eenmalige dosis van 400 mg gebruikelijk voor kinderen ouder dan 2 jaar. Dit standpunt wordt ondersteund door recente data. Bij complexere indicaties zoals neurocysticercose en echinokokkose wordt doorgaans verwezen naar een specialist, vaak met ziekenhuisopname. Artsen moeten hierbij een dosis van 15 mg/kg/d verdelen, inclusief monitoring van leverfuncties en aandacht voor co-medicaties zoals corticosteroïden en antiepileptica. De NHG-richtlijnen wijzen ook op enkele contra-indicaties, waaronder zwangerschap en ernstige leverziekte. In de praktijk is het gebruikelijk dat apotheken, zoals Apotheek.nl en lokale apotheken, om receptcontrole vragen en advies geven. Bovendien maken huisartsen gebruik van lokale formularia; in situaties van massadeworming stemmen GGD’s hun aanpak af op landelijke richtlijnen. Voor huisartsen is het handig om een checklist te hanteren met punten zoals indicatie, het uitvoeren van een zwangerschapstest, baseline leverfunctietests (LFT), en co-medicatie. Patiëntvoorlichting speelt ook een belangrijke rol. Artsen worden aangeraden te verwijzen naar Thuisarts.nl voor verdere uitleg over bijwerkingen en hebben een meldplicht bij verdachte ernstige reacties aan Lareb. Al deze elementen onderstrepen de noodzaak van een zorgvuldige benadering in het gebruik van albendazol en de aandacht voor langslepende en acute indicaties die steeds vaker voorkomen.

Contra-indicaties en bijzondere voorzorgsmaatregelen (inzichten van Lareb)

Bij het gebruik van albendazol 400 mg moet aandacht worden besteed aan contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen. Dit geldt met name voor patiënten met een bekende overgevoeligheid voor albendazol of andere benzimidazoles. Ook zwangerschap, vooral in het eerste trimester, vormt een absolute contra-indicatie. Daarnaast is actieve leverziekte een groot risico; daarom is het cruciaal om leverfuncties constant in de gaten te houden.

Bij relatieve contra-indicaties moet rekening worden gehouden met pre-existente leverfunctiestoornissen, afgenomen beenmergfunctie en borstvoeding, tenzij het absoluut noodzakelijk is. De meldingen van Lareb in Nederland wijzen op verhoogde transaminasen, zeldzame gevallen van pancytopenie en neurologische symptomen bij het gebruik van systemische parasieticiden. Het is daarom raadzaam om bij langdurig gebruik baseline leverfunctietests (LFT) uit te voeren en deze regelmatig te herhalen.

Voor patiënten met neurocysticercose is er een risico op een inflammatoire reactie bij de dood van de parasiet; in zulke gevallen wordt aangeraden corticosteroïden toe te voegen op advies van een specialist. Het is ook verplicht om een zwangerschapstest uit te voeren bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd en hen te adviseren over anticonceptie gedurende de behandeling.

Doseringrichtlijnen

Bij de dosering van albendazol zijn er specifieke richtlijnen voor verschillende aandoeningen. Voor intestinale nematoden wordt 400 mg aangeraden als eenmalige dosis. Bij taenia of strongyloides moet men 400 mg per dag gedurende drie dagen innemen. Voor hymenolepiasis geldt dezelfde dosis en duur, met de mogelijkheid om na drie weken te herhalen indien nodig.

Bij neurocysticercose en echinococcosis geldt een dosering van 15 mg/kg/dag, verdeeld over twee doses, met een maximum van 800 mg per dag. Dit gebeurt in cycli van 28 dagen, met pauzes bij echinococcosis. Voor kinderen ouder dan twee jaar is gewichtsafhankelijke dosering vaak de norm; voor kinderen jonger dan twee jaar is de veiligheid niet vastgesteld.

Een belangrijke aanbeveling is om albendazol in te nemen met een vetrijke maaltijd voor optimale absorptie. Monitor ook de leverfuncties bij behandelingen die langer dan 14 dagen duren. Het gebruik van een tabel met indicaties, doseringen, duur en monitoringstappen kan nuttig zijn voor klinische hand-outs en apotheeklabels.

Overzicht van interacties

Het is belangrijk om te weten dat albendazol interacties kan hebben met andere stoffen. Zo is er een verhoogde absorptie te verwachten wanneer het met vetrijke voeding wordt ingenomen. De combinatie met cimetidine kan de plasmaconcentratie van albendazol verhogen, terwijl barbituraten en carbamazepine de spiegels van albendazol kunnen verlagen door het versnellen van het metabolisme.

Bij gelijktijdig gebruik met dexamethason of andere corticosteroïden kan de farmacokinetiek veranderen, hetgeen van belang is bij de behandeling van neurocysticercose. Alcoholgebruik kan het risico op hepatotoxiciteit verhogen; daarom wordt onthouding aanbevolen bij behandelingen die langer dan 14 dagen duren.

Controleer medicatielijsten in de poliklinische context, vooral voor oudere patiënten die vaak antiepileptica of psychofarmaca gebruiken die interacties kunnen veroorzaken. Een interactieve tabel met medicijnklassen, de richting van de interactie en managementstrategieën is nuttig om te hebben. Raadpleeg lokale geneesmiddelinformatiebanken zoals de KNMP voor updates.

Culturele percepties en patiëntgewoonten

In Nederland zoeken patiënten vaak eerst informatie online, via platforms zoals Thuisarts.nl, en ze vergelijken prijzen via de Consumentenbond. Hierbij bestaan er misvattingen over de verkrijgbaarheid van albendazol bez recepty en het kopen bij drogisterijen zoals Kruidvat en Etos.

Reizigers vragen bij apotheken soms om profylactische middelen, maar de NHG adviseert voorzichtigheid; behandeling moet beperkt blijven tot bevestigde infecties. Generieke 400 mg-tabletten zijn populair, vooral vanwege de betaalbaarheid en toegankelijkheid. Patiënten waarderen ook duidelijke, Nederlandstalige bijsluiters en korte instructies van de apotheker.

Het geven van cultureel sensitieve uitleg over bijwerkingen en de noodzaak voor hervaccinatie is belangrijk voor huisartsen. Bij ernstige bijwerkingen moet er direct melding worden gedaan aan Lareb en de huisarts.

Beschikbaarheid en prijsstructuren (apotheek.nl, verzekeringsdekking)

De beschikbaarheid van albendazol humanum in Nederland is primair gereguleerd; het is meestal receptplichtig en kan verworven worden via openbare apotheken en ziekenhuisapotheken. Op Apotheek.nl kunnen gebruikers generieke en merkproducten vinden, afhankelijk van de fabrikant. De prijzen zijn variabel en hangen af van de fabrikant en inkoop door de apotheek.

Zorgverzekeraars vergoeden voorgeschreven geneesmiddelen op basis van het Geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) en de Zorgverzekeringswet. De prijsvergoeding kan sterk verschillen, afhankelijk van de specifieke indicatie en het preferentiebeleid van de verzekeraar. Voor bijzondere specialistische behandelingen, zoals bij echinokokkose en neurocysticercose, kan de hospitalisatie vergoed worden via DBC/ziekenhuiszorg.

Er zijn patiënten die online zoeken naar “albendazol kopen”. Het CBG en NHG wijzen echter op de risico's van ongereguleerde import, wat kan leiden tot kwaliteitsproblemen.

Voorgesteld aankoopkanaal:

Stad	Regio	Levertijd
Amsterdam	Noord-Holland	5-7 dagen
Rotterdam	Zuid-Holland	5-7 dagen
Den Haag	Zuid-Holland	5-7 dagen
Utrecht	Utrecht	5-7 dagen
Tilburg	Noord-Brabant	5-9 dagen
Eindhoven	Noord-Brabant	5-9 dagen
Groningen	Groningen	5-9 dagen
Haarlem	Noord-Holland	5-9 dagen
Breda	Noord-Brabant	5-9 dagen
Wageningen	Gelderland	5-9 dagen
Nijmegen	Gelderland	5-9 dagen
Apeldoorn	Gelderland	5-9 dagen

Apotheken zoals Etos en Kruidvat bieden geen Rx-humanum aan, maar verkopen wel OTC- en zelfzorgproducten voor dieren en andere gezondheid gerelateerde zaken. Mensen kunnen hun vragen over albendazol ook op de juiste manier bespreken met hun zorgverleners.

Vergelijkbare geneesmiddelen en voorkeuren

Er zijn verschillende alternatieven beschikbaar voor albendazol, zoals mebendazol, ivermectine en praziquantel. Ieder van deze geneesmiddelen heeft zijn eigen indicaties en werkingsmechanismen. Mebendazol (Vermox) is bijvoorbeeld effectief tegen diverse intestinale nematoden en kan in sommige gevallen de voorkeur hebben boven albendazol.

Ivermectine is bijzonder effectief voor de behandeling van strongyloides en onchocerca, terwijl praziquantel specifiek gericht is op trematoden en cestoden.

In de Nederlandse praktijk zijn NHG-richtlijnen en lokale resistentiepatronen van belang voor de keuze van het medicijn. Kosten en beschikbaarheid beïnvloeden eveneens de beslissing. Huisartsen adviseren bij enterobiasis vaak mebendazol of albendazol. De discussie over “albendazol of mebendazol” komt regelmatig terug, vooral bij patiënten die vragen hebben over de werkzaamheid en bijwerkingen van beide middelen.

Vergelijkingstabel:

Indicatie	Effectiviteit	Bijwerkingen
Enterobiasis	Mebendazol, Albendazol	Buikpijn, misselijkheid
Strongyloidiasis	Ivermectine	Darmklachten, duizeligheid
Trematoden	Praziquantel	Misselijkheid, hoofdpijn

Het is ook belangrijk om te vermelden dat combinatietherapie of sequentiële behandeling soms noodzakelijk is bij complexe infecties.

FAQ-sectie

Er zijn enkele veelgestelde vragen waarmee patiënten vaak worstelen:

• Is albendazol veilig bij zwangerschap? - Nee, dit geneesmiddel is niet veilig en dient altijd met een arts besproken te worden.
• Waar kan ik albendazol kopen? - In Nederland is het alleen beschikbaar via recept; online aankopen zonder regulatie worden afgeraden.
• Moet ik mijn lever laten controleren? - Ja, met name bij kuren langer dan 14 dagen of bij bestaande leverproblemen.
• Kan ik het met alcohol innemen? - Het is aan te raden om alcohol te vermijden, vooral tijdens langdurige kuren.
• Wat als ik een dosis vergeet? - Neem de gemiste dosis meteen in, tenzij het bijna tijd is voor de volgende dosis; dan moet je de gemiste dosis overslaan.

Bij aanhoudende klachten zoals koorts of geelzucht, of bij aanhoudende buikpijn moet de huisarts gewaarschuwd worden. Het is belangrijk om alert te zijn op symptomen die duiden op ernstige bijwerkingen.

Richtlijnen voor correct gebruik

Voor een effectieve behandeling is het essentieel om albendazol correct te gebruiken:

• Neem het geneesmiddel in met een vetrijke maaltijd om de absorptie te verbeteren.
• Volg de voorgeschreven dosering strikt op, die kan variëren van een eenmalige dosis van 400 mg tot langere kuren.
• Bij langdurige therapie is het verplicht om baseline leverfunctietests (LFT) uit te voeren en regelmatig te herhalen volgens de richtlijnen van de specialist.
• Voor vruchtbare vrouwen zijn contraceptieve maatregelen noodzakelijk tijdens de behandeling en tot een maand na de laatste dosis.
• Bewaard bij kamertemperatuur (15-30°C) en buiten bereik van kinderen.

Apotheken moeten, bij het verstrekken van albendazol, ook adequaat advies geven over mogelijke bijwerkingen en interacties, evenals meldingsprocedures bij de Lareb.

Het is cruciaal om eenvoudig begrijpelijke instructies op etiketten en in digitale bronnen te combineren met de vereisten van zorgverzekeraars en de noodzaak voor patiëntinstructies.