Antiparasitair

Wat zijn Antiparasitica?

Antiparasitica zijn geneesmiddelen die speciaal ontwikkeld zijn om parasitaire infecties te behandelen en te voorkomen. Deze medicijnen werken door parasieten te doden of hun groei en vermeerdering te remmen, waardoor het lichaam zich kan herstellen van de infectie.

Er bestaan verschillende soorten parasieten die de menselijke gezondheid kunnen bedreigen. Darmwormen zoals lintworm, spoelworm en zweepworm behoren tot de meest voorkomende parasieten in Nederland. Protozoën zijn microscopische eencellige organismen die ziekten zoals giardiasis en cryptosporidiosis veroorzaken. Ectoparasieten zoals luizen, vlooien en mijten leven op de huid en kunnen verschillende huidaandoeningen veroorzaken.

Antiparasitaire medicijnen bestrijden infecties door verschillende mechanismen. Sommige medicijnen verstoren het metabolisme van de parasiet, terwijl andere de celwand beschadigen of de voortplanting blokkeren. Het is cruciaal dat een parasitaire infectie correct wordt gediagnosticeerd voordat de behandeling wordt gestart, omdat verschillende parasieten specifieke medicijnen vereisen voor een effectieve behandeling.

Behandeling van Darmparasieten

In Nederland komen verschillende darmparasieten regelmatig voor, waaronder aarsmaden (Enterobius vermicularis), spoelwormen (Ascaris lumbricoides) en zweepwormen (Trichuris trichiura). Aarsmaden zijn vooral prevalent bij kinderen en kunnen gemakkelijk worden overgedragen binnen gezinnen en scholen.

Symptomen van darmparasitaire infecties variëren afhankelijk van het type parasiet, maar kunnen buikpijn, diarree, misselijkheid, gewichtsverlies, jeuk rond de anus en algemene vermoeidheid omvatten. Bij kinderen kan slaapverstoring en concentratieproblemen optreden.

Beschikbare medicijnen

• Mebendazol (Vermox): Effectief tegen verschillende worminfecties, meestal 1-3 dagen behandeling
• Albendazol: Breed spectrum antiparasiticum voor complexe infecties
• Pyrantel pamoaat: Specifiek effectief tegen aarsmaden en haakwormen

De dosering en behandelduur variëren per medicijn en type infectie. Volg altijd de aanwijzingen van uw arts of apotheker. Bij aarsmaden wordt vaak een tweede dosis na twee weken aanbevolen.

Preventieve maatregelen en hygiëne

Goede hygiëne is essentieel voor preventie: was regelmatig uw handen, houd nagels kort en schoon, was fruit en groenten grondig, en zorg voor adequate sanitaire voorzieningen. Bij infecties moeten alle gezinsleden tegelijkertijd worden behandeld om herinfectie te voorkomen.

Malaria Profylaxe en Behandeling

Nederlandse reizigers naar tropische gebieden lopen risico op malaria-infectie door geïnfecteerde muggen. Het risico verschilt per bestemming en seizoen, waarbij Sub-Sahara Afrika, delen van Azië en Zuid-Amerika de hoogste risico's vormen.

Preventieve medicatie voor tropische reizen

Voor effectieve malariaprofylaxe zijn verschillende medicijnen beschikbaar:

• Atovaquon/Proguanil (Malarone): Dagelijkse inname, weinig bijwerkingen, geschikt voor korte reizen
• Doxycycline: Dagelijks, kosteneffectief, extra bescherming tegen andere infecties
• Mefloquine: Wekelijkse inname, langdurige bescherming, niet geschikt bij neurologische aandoeningen

De keuze van profylaxe hangt af van de reisbestemming, resistentiepatronen en individuele factoren zoals zwangerschap, allergieën en bestaande medicatie. Bijwerkingen kunnen variëren van milde maagklachten tot neurologische symptomen bij mefloquine.

Consultatie bij een gespecialiseerde reiskliniek is essentieel voor gepersonaliseerd advies. Start de profylaxe volgens voorschrift vóór vertrek en zet deze voort na terugkeer voor optimale bescherming.

Huid- en Haarparasieten

Huid- en haarparasieten zoals schurft en luizen vereisen gerichte behandeling om verspreiding te voorkomen. Deze infecties komen regelmatig voor in Nederland en zijn goed behandelbaar met de juiste medicatie.

Behandeling van schurft en luizen

Schurft (scabiës) wordt veroorzaakt door mijten die zich in de huid nestelen, terwijl hoofdluizen en schaamluizen zich vasthechten aan haarschachten. Snelle behandeling voorkomt verdere verspreiding binnen huishoudens en gemeenschappen.

Beschikbare behandelopties omvatten:

• Permethrin crème: Eerstekeusmiddel voor schurft, veilig voor kinderen vanaf 2 maanden
• Malathion lotion: Effectief tegen luizen, geschikt voor kinderen vanaf 6 maanden
• Ivermectine: Orale behandeling voor resistente gevallen of uitgebreide infecties

Behandeling van alle huisgenoten is vaak noodzakelijk, ook bij afwezigheid van symptomen. Grondige reiniging van kleding, beddengoed en persoonlijke items op minimaal 60°C of chemische reiniging ondersteunt de behandeling. Volg altijd de instructies van uw apotheker voor optimale resultaten.

Protozoaire Infecties

Giardiasis en andere darmprotozoën

Giardiasis is een veelvoorkomende darminfectie veroorzaakt door de parasiet Giardia lamblia. Deze infectie komt wereldwijd voor en kan leiden tot chronische diarree, buikpijn en malabsorptie. Naast Giardia kunnen ook andere protozoën zoals Entamoeba histolytica ernstige darmproblemen veroorzaken. Symptomen variëren van milde maagklachten tot ernstige diarree met bloed.

Trichomonas infecties

Trichomonas vaginalis is een seksueel overdraagbare protozoaire infectie die zowel mannen als vrouwen kan treffen. Bij vrouwen veroorzaakt het vaak vaginale afscheiding, jeuk en branderig gevoel. Mannen kunnen asymptomatisch zijn of uretritis ontwikkelen.

Behandeling met Metronidazol en Tinidazol

De standaardbehandeling voor protozoaire infecties bestaat uit nitroimidazolen zoals metronidazol en tinidazol. Metronidazol wordt meestal voorgeschreven in doses van 250-500mg, drie keer daags gedurende 5-10 dagen. Tinidazol biedt het voordeel van een kortere kuurlengte, vaak slechts 1-2 dagen. Follow-up na behandeling is essentieel om genezing te bevestigen, meestal 2-4 weken na voltooiing van de kuur.

Veiligheid en Bijwerkingen

Algemene bijwerkingen van antiparasitica

Antiparasitaire medicijnen kunnen verschillende bijwerkingen veroorzaken. Veelvoorkomende klachten zijn misselijkheid, braken, hoofdpijn en duizeligheid. Metronidazol kan een metaalachtige smaak veroorzaken en moet niet gecombineerd worden met alcohol vanwege het risico op ernstige bijwerkingen.

Contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen

Speciale voorzichtigheid is geboden bij zwangere vrouwen en kinderen. Niet alle antiparasitica zijn veilig tijdens de zwangerschap. Raadpleeg altijd uw arts of apotheker voor de juiste medicatiekeuze in deze situaties.

Belangrijke aandachtspunten

• Neem altijd de volledige voorgeschreven kuur, ook als symptomen verdwijnen
• Vermijd alcohol tijdens behandeling met metronidazol
• Controleer mogelijke medicijninteracties met andere geneesmiddelen
• Neem contact op met uw arts bij ernstige bijwerkingen
• Plan een controleafspraak na voltooiing van de behandeling

Het is cruciaal om de behandeling volledig af te maken, zelfs wanneer symptomen verbeteren, om resistentie te voorkomen en volledige genezing te waarborgen.